NORMY OG?LNE
Kan. 1 - Kanony tego Kodeksu dotycz? jedynie Ko?cio?a Rotryjsko-Chrze?cija?skiego.
Kan. 2 - Kodeks zazwyczaj nie okre?la obrz?d?w, jakie nale?y zachowa? w sprawowaniu czynno?ci liturgicznych, dlatego obowi?zuj?ce dotychczas przepisy liturgiczne zachowuj? swoj? moc, chyba ?e kt?re? z nich s? przeciwne kanonom Kodeksu.
Kan. 3 - Kanony Kodeksu nie odwo?uj? ani te? nie zmieniaj? um?w zawartych przez Stolic? Apostolsk? z krajami lub innymi spo?eczno?ciami politycznymi. Zachowuj? one przeto swoj? dotychczasow? moc, chocia?by nawet by?y przeciwne przepisom tego Kodeksu.
Kan. 4 - Prawa nabyte oraz przywileje udzielone dotychczas przez Stolic? Apostolsk? osobom fizycznym lub prawnym, a b?d?ce w u?yciu i nie odwo?ane, pozostaj? nienaruszone, chyba ?e kanony tego Kodeksu wyra?nie je odwo?uj?.
Kan. 5 -
? 1. Istniej?ce dotychczas zwyczaje przeciwne przepisom niniejszych kanon?w - tak powszechne, jak i partykularne - zostaj? ca?kowicie zniesione i w przysz?o?ci nie dopuszcza si? do ich wznowienia, je?li zosta?y odrzucone przez kanony obecnego Kodeksu
? 2. Zachowuje si? istniej?ce dotychczas zwyczaje obok prawa, tak powszechne, jak i partykularne.
WIERNI
Tytu? I
OBOWI?ZKI I PRAWA WSZYSTKICH WIERNYCH
Kan. 6- Z racji odrodzenia w Chrystusie wszyscy wierni s? r?wni co do godno?ci i dzia?ania, na skutek czego ka?dy, zgodnie z w?asn? pozycj? i zadaniem wsp??pracuje w budowaniu Cia?a Chrystusowego.
Kan. 7 -
? 1. Wierni zobowi?zani s? - ka?dy przez swoje w?asne dzia?anie - zachowa? zawsze wsp?lnot? z Ko?cio?em.
? 2. Z wielk? pilno?ci? wierni powinni wype?nia? obowi?zki, kt?rymi s? zwi?zani zar?wno wobec Ko?cio?a powszechnego, jak i partykularnego, do kt?rego nale?? zgodnie z przepisami prawa.
Kan. 8 - Wszyscy wierni, zgodnie z w?asn? pozycj?, winni stara? si? prowadzi? ?ycie ?wi?te, przyczynia? si? do wzrostu Ko?cio?a i ustawicznie wspiera? rozw?j jego ?wi?to?ci.
Kan. 9 - Wszyscy wierni maj? obowi?zek i prawo wsp??pracy w tym, aby Bo?e przepowiadanie zbawienia rozszerza?o si? coraz bardziej na wszystkich ludzi ka?dego czasu i ca?ego ?wiata.
Kan. 10 -
? 1. To, co pasterze, jako reprezentanci Chrystusa, wyja?niaj? jako nauczyciele wiary albo postanawiaj? jako kieruj?cy Ko?cio?em, wierni, ?wiadomi w?asnej odpowiedzialno?ci, obowi?zani s? wype?nia? z chrze?cija?skim pos?usze?stwem.
? 2. Wierni maj? prawo, by przedstawia? pasterzom Ko?cio?a swoje potrzeby, zw?aszcza duchowe, jak r?wnie? swoje ?yczenia.
? 3. Stosownie do posiadanej wiedzy, kompetencji i zdolno?ci, jakie posiadaj?, przys?uguje im prawo, a niekiedy nawet obowi?zek wyjawiania swojego zdania ?wi?tym pasterzom w sprawach dotycz?cych dobra Ko?cio?a, oraz - zachowuj?c nienaruszalno?? wiary i obyczaj?w, szacunek wobec pasterzy, bior?c pod uwag? wsp?lny po?ytek i godno?? osoby - podawania go do wiadomo?ci innym wiernym.
Kan. 11 - Wierni maj? prawo otrzymywa? pomoce od swoich pasterzy z duchowych d?br Ko?cio?a, zw?aszcza za? s?owa Bo?ego i sakrament?w.
Kan. 12 - Wiernym przys?uguje prawo sprawowania kultu Bo?ego, zgodnie z przepisami w?asnego obrz?dku, zatwierdzonego przez prawowitych pasterzy Ko?cio?a, jak r?wnie? pod??ania w?asn? drog? ?ycia duchowego, zgodn? jednak z doktryn? Ko?cio?a.
Kan. 13 - Wierni maj? prawo swobodnego zak?adania stowarzysze? i kierowania nimi dla cel?w mi?o?ci lub pobo?no?ci albo dla o?ywiania chrze?cija?skiego powo?ania w ?wiecie, a tak?e odbywania zebra? dla wsp?lnego osi?gni?cia tych cel?w.
Kan. 14 - Wszyscy wierni, kt?rzy uczestnicz? w misji Ko?cio?a, maj? prawo, by przez w?asne inicjatywy, ka?dy zgodnie ze swoim stanem i pozycj?, popierali lub podtrzymywali apostolsk? dzia?alno??. ?adna jednak inicjatywa nie mo?e sobie przypisywa? miana katolickiej, je?li nie otrzyma zgody kompetentnej w?adzy ko?cielnej.
Kan. 15 - Wierni, kt?rzy to przez chrzest s? powo?ywani do prowadzenia ?ycia zgodnego z doktryn? ewangeliczn?, posiadaj? prawo do wychowania chrze?cija?skiego, przez kt?re maj? by? odpowiednio przygotowywani do osi?gni?cia dojrza?o?ci osoby ludzkiej i jednocze?nie do poznania i prze?ywania tajemnicy zbawienia.
Kan. 16 - Ci kt?rzy zajmuj? si? ?wi?tymi naukami, korzystaj? ze s?usznej wolno?ci poszukiwania, jak r?wnie? roztropnego wypowiadania swojego zdania w sprawach, w kt?rych s? specjalistami, z zachowaniem jednak pos?usze?stwa nale?nego Nauczycielskiemu Urz?dowi Ko?cio?a.
Kan. 17 - Wszyscy wierni maj? prawo by? wolni od jakiegokolwiek przymusu w wyborze stanu ?ycia.
Kan. 18 - Nikomu nie wolno bezprawnie narusza? dobrego imienia, kt?re kto? posiada, ani te? narusza? prawa ka?dej osoby do ochrony w?asnej intymno?ci.
Kan. 19 -
? 1. Wiernym przys?uguje legalne dochodzenie i obrona przys?uguj?cych im w Ko?ciele uprawnie? na w?a?ciwym forum ko?cielnym wed?ug przepis?w prawa.
? 2. Wierni, je?eli zostali wezwani przed s?d przez kompetentn? w?adz?, maj? prawo, by byli s?dzeni z zachowaniem przepis?w prawa, stosowanych ze s?uszno?ci?.
? 3. Wiernym przys?uguje prawo, by nie nak?adano na nich kar kanonicznych, jak tylko zgodnie z przepisami ustawy.
Kan. 20 -
? 1. Wierni maj? obowi?zek zaradzi? potrzebom Ko?cio?a, aby posiada? ?rodki konieczne do sprawowania kultu, prowadzenia dzie? apostolstwa oraz mi?o?ci, a tak?e do tego, co jest konieczne do godziwego utrzymania szafarzy.
? 2. Obowi?zani s? tak?e do popierania sprawiedliwo?ci spo?ecznej, jak r?wnie?, pami?taj?c o przykazaniu Pana, do udzielania pomocy biednym z w?asnych dochod?w.
Kan. 21 -
? 1. W wykonywaniu swoich praw - czy to indywidualnie, czy zrzeszeni w stowarzyszeniach - wierni powinni mie? na uwadze dobro wsp?lne Ko?cio?a, uprawnienia innych oraz w?asne obowi?zki wobec drugich.
? 2. Ze wzgl?du na dobro wsp?lne, przys?uguje w?adzy ko?cielnej prawo domagania si?, by wierni korzystali z umiarem z przys?uguj?cych im praw.
Rozdzia? II
OBOWI?ZKI I PRAWA DUCHOWNYCH
Kan. 22 - Duchowni maj? szczeg?lny obowi?zek okazywania szacunku i pos?usze?stwa Patriarsze oraz ka?dy w?asnemu ordynariuszowi.
Kan. 23 -
? 1. Tylko duchowni mog? otrzyma? urz?dy, do wykonywania kt?rych wymaga si? w?adzy ?wi?ce? albo ko?cielnej w?adzy rz?dzenia.
? 2. Duchowni maj? obowi?zek - chyba ?e usprawiedliwia ich prawnie uznana przeszkoda - przyj?? i wiernie wype?ni? zadanie powierzone im przez w?asnego ordynariusza.
Kan. 24 -
? 1. Wszyscy duchowni, zw?aszcza ?e podejmuj? to samo dzie?o, mianowicie budowanie Chrystusowego Cia?a, winni by? z??czeni ze sob? w?z?em braterstwa i modlitwy oraz wsp??pracowa? mi?dzy sob?, wed?ug przepis?w prawa partykularnego.
? 2. Duchowni powinni uzna? i popiera? misj?, jak? ?wieccy, ka?dy wed?ug swojej roli, wykonuj? w Ko?ciele i ?wiecie.
Kan. 25 -
? 1. Duchowni w swoim ?yciu z szczeg?lnej racji obowi?zani s? d??y? do ?wi?to?ci, zw?aszcza ?e - b?d?c konsekrowani Bogu z nowego tytu?u przez przyj?cie ?wi?ce? - staj? si? szafarzami Bo?ych tajemnic dla s?u?enia Jego ludowi.
? 2. Aby mogli osi?gn?? t? doskona?o??:
1? powinni przede wszystkim wiernie i niestrudzenie wype?nia? obowi?zki pasterskiej pos?ugi;
2? maj? posila? swoje duchowe ?ycie z podw?jnego sto?u: Pisma ?wi?tego i Eucharystii; st?d usilnie zach?ca si? kap?an?w, aby codziennie sprawowali Ofiar? eucharystyczn?, diakon?w za?, by w jej sk?adaniu codziennie uczestniczyli;
3? kap?ani a tak?e diakoni przygotowuj?cy si? do prezbiteratu maj? obowi?zek odmawia? codziennie liturgi? godzin, zgodnie z w?asnymi i zatwierdzonymi ksi?gami liturgicznymi, natomiast diakoni stali maj? odmawia? jej cz???, okre?lon? przez Konferencj? Episkopatu;
4? obowi?zani s? r?wnie? do odprawiania rekolekcji, wed?ug przepis?w prawa partykularnego;
5? zach?ca si?, by regularnie oddawali si? rozmy?laniu, cz?sto przyst?powali do sakramentu pokuty, oddawali szczeg?ln? cze?? Bogurodzicy Dziewicy i praktykowali inne powszechne i partykularne ?rodki u?wi?cenia.
Kan. 26 -
? 1. Duchowni obowi?zani s? zachowa? ze wzgl?du na Kr?lestwo niebieskie doskona?? i wieczyst? wstrzemi??liwo??; i dlatego zobowi?zani s? do celibatu, kt?ry jest szczeg?lnym darem Bo?ym, dzi?ki kt?remu ?wi?ci szafarze mog? niepodzielnym sercem ?atwiej z??czy? si? z Chrystusem a tak?e swobodniej odda? si? s?u?bie Bogu i ludziom.
? 2. Duchowni powinni odnosi? si? z nale?yt? roztropno?ci? do os?b do kt?rych ucz?szczanie mog?oby narazi? na niebezpiecze?stwo ich obowi?zek zachowania wstrzemi??liwo?ci lub wywo?a? zgorszenie wiernych.
? 3. Biskup diecezjalny mo?e wyda? bardziej szczeg??owe normy w tej sprawie i ocenia? w poszczeg?Lnych przypadkach zachowanie tego obowi?zku.
Kan. 27 -
? 1. Duchowni diecezjalni maj? prawo zrzeszania si? z innymi dla osi?gni?cia cel?w zgodnych ze stanem duchownym.
? 2. Duchowni diecezjalni powinni w spos?b szczeg?lny docenia? te stowarzyszenia, kt?re - maj?c statuty zatwierdzone przez kompetentn? w?adz? - przez odpowiedni i w?a?ciwie zatwierdzony spos?b ?ycia oraz bratersk? pomoc pobudzaj? w?asn? ?wi?to?? w wykonywaniu pos?ugi, jak r?wnie? sprzyjaj? pog??bianiu wi?zi mi?dzy sob? i z w?asnym biskupem.
? 3. Duchowni powinni si? powstrzyma? od zak?adania lub przynale?no?ci do stowarzysze?, kt?rych cel albo dzia?alno?? nie dadz? si? pogodzi? z obowi?zkami w?a?ciwymi stanowi duchownemu lub mog?yby przeszkadza? w sumiennym wype?nianiu zadania zleconego im przez kompetentn? w?adz? ko?cieln?.
Kan. 28 -
? 1. Duchowni r?wnie? po przyj?ciu kap?a?stwa powinni kontynuowa? studia teologiczne. Niech si? staraj? post?powa? za t? solidn? doktryn?, opart? na Pi?mie ?wi?tym, przekazan?a przez przodk?w i powszechnie przyj?t? przez Ko?ci??, kt?ra jest okre?lona zw?aszcza w dokumentach Sobor?w i Biskup?w, unikaj?c ?wieckich nowo?ci oraz fa?szywej wiedzy.
? 2. Powinni si? tak?e zapoznawa? z innymi naukami, zw?aszcza z tymi, kt?re wi??? si? ze ?wi?tymi, przede wszystkim gdy u?atwiaj? wykonywanie pasterskiej pos?ugi.
Kan. 29 - Bardzo zaleca si? duchownym jak?? form? ?ycia wsp?lnego, a tam, gdzie ono istnieje, nale?y je wedle mo?no?ci zachowa?.
Kan. 30
? 1. Duchowni powinni prowadzi? ?ycie proste i powstrzymywa? si? od wszystkiego, co tr?ci pr??no?ci?.
? 2. Z d?br, kt?re im przypad?y z racji wykonywania ko?cielnego urz?du, to, co im zbywa po zapewnieniu godziwego utrzymania i wype?nieniu wszystkich obowi?zk?w w?asnego stanu, niech zechc? przeznaczy? na dobro Ko?cio?a i dzie?a mi?o?ci.
Kan. 31 -
? 1. Duchowni, chocia?by nie piastowali urz?du rezydencjalnego, nie powinni jednak na d?u?szy czas, kt?ry nale?y okre?li? prawem partykularnym, opuszcza? swojej diecezji bez zezwolenia - przynajmniej domniemanego - w?asnego ordynariusza.
? 2. Przys?uguje im za? prawo do nale?nych i wystarczaj?cych corocznych wakacji, okre?lonych prawem powszechnym lub partykularnym.
Kan. 32 - Duchowni powinni nosi? odpowiedni str?j ko?cielny, wed?ug przepis?w wydanych przez Konferencj? Episkopatu a tak?e zwyczaj?w miejscowych, zgodnych z przepisami prawa.
Kan. 33 -
? 1. Duchowni powinni powstrzyma? si? od tego wszystkiego, co wprost nie przystoi ich stanowi, wed?ug przepis?w prawa partykularnego.
? 2. Duchowni niech unikaj? tego, co chocia? nie jest nieprzyzwoite, jednak obce stanowi duchownemu.
? 3. Duchownym zabrania si? przyjmowania publicznych urz?d?w, z kt?rymi ??czy si? udzia? w wykonywaniu w?adzy ?wieckiej.
? 4. Bez pozwolenia w?asnego ordynariusza nie wolno duchownym podejmowa? zarz?du d?br nale??cych do ?wieckich albo ?wieckich urz?d?w, z kt?rymi ??czy si? obowi?zek sk?adania rachunk?w; nie wolno im r?czy?, nawet w?asnym maj?tkiem, bez porozumienia si? z w?asnym ordynariuszem, powinni te? si? powstrzyma? od podpisywania weksli, przez kt?re mianowicie przyjmuje si? obowi?zek wyp?acenia pieni?dzy, bez ?adnego rozstrzygania sprawy.
Kan. 34 - Zabrania si? duchownym uprawiania transakcji osobi?cie lub przez innych, czy to na w?asn?, czy na korzy?? innych, chyba ?e za zgod? legalnej w?adzy ko?cielnej.
Kan. 35 -
? 1. Duchowni powinni jak najbardziej popiera? zachowanie mi?dzy lud?mi pokoju i zgody, opartej na sprawiedliwo?ci.
? 2. Nie mog? bra? czynnego udzia?u w partiach politycznych ani w kierowaniu zwi?zkami zawodowymi, chyba ?e - zdaniem kompetentnej w?adzy ko?cielnej - b?dzie wymaga?a tego obrona praw Ko?cio?a lub rozw?j dobra wsp?lnego.
ROZDZIA? III WSP?LNOTY ZAKONNE
Kan. 36 – Zakony powo?uje jedynie Patriarcha rotryjski.
?1. Wsp?lnota zakonna mo?e si? powo?ywa? na warto?ci chrze?cija?skie jedynie poprzez uznanie jej przez Ko?ci?? Powszechny.
?2. Ko?ci?? Powszechny zezwala na powstawanie Wsp?lnot zakonnych, lecz zakony wy??czone spod jurysdykcji Pa?stwa Ko?cielnego nie uzaje si? za wsp?lnoty duchowe, lecz ?wieckie.
Kan. 37 – Wsp?lnoty zakonne nie uznawane w ?aden spos?b przez Ko?ci?? Powszechny, oraz Wsp?lnoty kt?re Ko?cio?a nie uznaj? wy??cza z Ko?cio?a i uznaje za samozwa?cze i g?osz?ce herezj?.
?1. Ko?ci?? Powszechny nie bierze odpowiedzialno?ci za dzia?ania ww. wsp?lnot, gdy? do Ko?cio?a nie nale??.
ROZDZIA? IV KONGREGACJA ?WI?TEGO OFICJUM
Tytu? I
INSTYTUCJA KONGREGACJI ?WI?TEGO OFICJUM
Kan. 38 - Organem s?downiczym ?w. Ko?cio?a Rotrii jest Kongregacja ?wi?tego Oficjum.
Kan. 39 - Podstawowym zadaniem Kongregacji jest dbanie o prawowierne g?oszenie i obron? wiary chrze?cija?skiej w ca?ym Ko?ciele
Kan. 40 - Do jej kompetencji nale?? wszystkie sprawy, dotycz?ce doktryny wiary lub moralno?ci.
Kan. 41 - Kongregacja jest odpowiedzialna za weryfikacj? pism teologicznych pod k?tem zgodno?ci z wiar? chrze?cija?sk?.
Kan. 42 - Kongregacja jest odpowiedzialna za jedno?? i trwa?o?? ko?cio?a.
? 1. Zwalczanie herezji i wszelkich jej objaw?w.
? 2. Dba?o?? o jedno?? wyznaniow?
? 3. Pe?ni rol? organu ?cigania.
Kan. 43 - Kongregacja publikuje deklaracje dotycz?ce konkretnych pyta? z zakresu wiary i moralno?ci.
ROZDZIA? V PRZEST?PSTWA I KARY W OG?LNO?CI
Tytu? I
KARANIE PRZEST?PSTW W OG?LNO?CI
Kan. 44 - Ko?ci?? posiada wrodzone i w?asne prawo wymierzania sankcji karnych wiernym pope?niaj?cym przest?pstwo.
? 1. Sankcjami karnymi w Ko?ciele s?:
1? kary poprawcze czyli cenzury.
2? kary ekspiacyjne
? 2. Ustawa mo?e ustanowi? inne kary ekspiacyjne, kt?re pozbawiaj? wiernego jakiego? dobra duchowego lub doczesnego i odpowiadaj? nadrzyrodzonemu celowi Ko?cio?a.
? 3. Ponadto stosowane s? ?rodki zaradcze i pokuty, pierwsze g??wnie dla zapobie?enia przest?pstwom, drugie za? raczej dla zast?pienia kary lub jej zwi?kszenia.
Tytu? II
USTAWA KARNA I NAKAZ KARNY
Kan. 45 - Kara jest najcz??ciej kar? wymierzan? wyrokiem, to jest tak?, i? nie wi??e winnego, je?li nie zostanie wymierzona; jest za? kar? wi???c? moc? samego prawa, tak i? wi??e przez sam fakt pope?nienia przest?pstwa, je?li to wyra?nie postanawia ustawa lub nakaz.
? 1. Kto posiada w?adz? ustawodawcz?, mo?e r?wnie? wydawa? ustawy karne; mo?e tak?e swoimi ustawami zabezpieczy? odpowiedni? kar? prawo Bo?e lub ustaw? ko?cieln? wydan? przez wy?sz? w?adz?, przy zachowaniu granic swojej kompetencji z racji terytorium lub os?b.
? 2. Ustawa mo?e sama okre?la? kar? lub pozostawia? jej okre?lenie roztropnemu uznaniu s?dziego.
? 3. Ustawa partykularna mo?e tak?e do kar ustanowionych prawem powszechnym za jakie? przest?pstwo do??czy? inne, ale nie powinna tego czyni? bez bardzo powa?nej konieczno?ci. Je?li za? ustawa powszechna grozi kar? nieokre?lon? lub fakultatywn?, ustawa partykularna mo?e r?wnie? w jej miejsce ustanowi? kar? okre?lon? lub obowi?zkow?.
Kan. 46 - Biskupi diecezjalni powinni troszczy? si?, aby - o ile to mo?liwe - w tym samym pa?stwie lub regionie by?y ustanawiane, je?li maj? by?, jednakowe ustawy karne.
Kan. 47 - Kary nale?y o tyle ustanawia?, o ile s? rzeczywi?cie konieczne do lepszego zachowania dyscypliny ko?cielnej. Kara za? wydalenia ze stanu duchownego nie mo?e by? ustanowiona ustaw? partykularn?.
Kan. 48 - Ustawodawca nie powinien grozi? karami wi???cymi moc? samego prawa, jak tylko za jakie? poszczeg?lne przest?pstwa umy?lne, kt?re mog? wywo?a? powa?niejsze zgorszenie lub nie mog? by? skutecznie ukarane karami wymierzanymi wyrokiem. Cenzur za?, zw?aszcza ekskomuniki, nie powinien ustanawia?, jak tylko z najwi?kszym umiarem i jedynie za ci??sze przest?pstwa.
Tytu? III
PODMIOT SANKCJI KARNYCH
Kan. 49 - Habitualnie pozbawionych u?ywania rozumu uwa?a si? za niezdolnych do pope?nienia przest?pstwa, chocia?by wydawali si? zdrowi w chwili przekraczania ustawy lub nakazu.
Kan. 50 - Nie podlega ?adnej karze, kto w chwili przekraczania ustawy lub nakazu:
1?. nie uko?czy? jeszcze szesnastego roku ?ycia;
2?. naruszy? ustaw? lub nakaz z ignorancji niezawinionej; na r?wni za? z ignorancj? stoi nieuwaga i b??d;
3?. dzia?a? pod wp?ywem przymusu fizycznego lub na skutek przypadku, kt?rego nie m?g? przewidzie? lub przewidzianemu zapobiec;
4?. dzia?a? pod wp?ywem chocia?by wzgl?dnie tylko ci??kiej boja?ni albo z konieczno?ci lub wskutek wielkiej niedogodno?ci, je?li czynno?? nie jest wewn?trznie z?a ani nie powoduje szkody dusz;
5?. dzia?a? w zgodnej z prawem obronie w?asnej lub kogo? innego przeciwko niesprawiedliwemu napastnikowi, zachowuj?c nale?ny umiar;
Kan. 51 -
? 1. Sprawca przekroczenia nie jest wolny od kary, lecz kara przewidziana ustaw? lub nakazem powinna by? z?agodzona, je?li przest?pstwo zosta?o pope?nione:
1?. przez tego, kto posiada? tylko niezupe?ne u?ywanie rozumu;
2?. przez tego, kto nie posiada? u?ywania rozumu wskutek zawinionego nadu?ycia alkoholu lub podobnego zaburzenia umys?owego;
3?. na skutek powa?nego wzburzenia uczuciowego, kt?re jednak nie wyprzedzi?o i nie przekre?li?o ca?kowicie ?wiadomo?ci i zgody woli, je?li samo wzburzenie nie zosta?o dobrowolnie wywo?ane lub nie by?o podtrzymywane;
4?. przez ma?oletniego, kt?ry uko?czy? szesnasty rok ?ycia;
5?. przez tego, kto dzia?a? przymuszony ci??k? boja?ni?, chocia?by tylko wzgl?dnie, albo z konieczno?ci lub wielkiej niedogodno?ci, je?li przest?pstwo jest wewn?trznie z?e lub powoduje szkod? dusz;
6?. przez tego, kto dzia?a? w zgodnej z prawem obronie w?asnej lub kogo? innego przeciwko niesprawiedliwemu napastnikowi, ale nie zachowa? koniecznego umiaru;
7?. przeciwko powa?nie i nies?usznie prowokuj?cemu;
8?. przez tego, kto z w?asnej winy by? b??dnie przekonany, ?e zachodzi jedna z okoliczno?ci;
9?. przez tego, kto bez winy nie wiedzia?, ?e do ustawy lub nakazu zosta?a do??czona kara;
Kan. 53 - Ignorancja ci??ko zawiniona, czyli przewrotna lub umy?lna, nigdy nie mo?e by? brana pod uwag? w stosowaniu przepis?w kan.50,51; r?wnie? nietrze?wo?? lub inne zaburzenia umys?owe, je?li by?y celowo spowodowane dla pope?nienia przest?pstwa albo wyt?umaczenia si? od winy oraz wzburzenie uczuciowe umy?lnie wzbudzone lub podtrzymywane.
Kan. 54 -
? 1. S?dzia mo?e ukara? surowiej ni? przewiduje to ustawa lub nakaz:
1?. tego, kto po skazaniu lub deklaracji kary dopuszcza si? przest?pstwa, tak i? na podstawie towarzysz?cych okoliczno?ci mo?na roztropnie wnioskowa? o uporze w z?ej woli;
2?. tego, kto posiada jak?? godno?? albo nadu?ywa w?adzy lub urz?du dla pope?nienia przest?pstwa;
3?. przest?pc?, kt?ry w wypadku kary ustanowionej za przest?pstwo zawinione nieumy?lnie, przewidzia? skutek, a jednak nie podj?? takich ?rodk?w ostro?no?ci dla jego unikni?cia, kt?re by podj?? ka?dy sumienny cz?owiek.
Kan. 55 -
? 1. Kto uczyni? co? dla dokonania przest?pstwa albo czego? zaniecha?, jednak bez w?asnej woli nie zdo?a? go dokona?, nie podlega karze ustanowionej za pope?nione przest?pstwo, chyba ?e ustawa lub nakaz inaczej zastrzega.
? 2. Je?li czynno?ci lub zaniechania z natury swojej prowadz? do dokonania przest?pstwa, sprawcy mo?na wyznaczy? pokut? lub ?rodek karny, chyba ?e dobrowolnie odst?pi? od zapocz?tkowanego wykonywania przest?pstwa. Je?li za? wynik?o zgorszenie albo powa?na szkoda lub niebezpiecze?stwo, sprawca, chocia? samorzutnie zaprzesta? dzia?ania, mo?e by? ukarany jak?? sprawiedliw? kar?, mniejsz? jednak od przewidzianej za przest?pstwo dokonane.
Kan. 56 -
? 1. Je?li na g??wnego sprawc? s? ustanowione kary wymierzane wyrokiem, ci, kt?rzy po wsp?lnym powzi?ciu przest?pczego zamiaru wsp??dzia?aj? w przest?pstwie, a nie s? w ustawie lub nakazie wyra?nie wymienieni, podlegaj? tym samym karom albo innym takiej samej lub mniejszej ci??ko?ci.
? 2. Karze wi???cej moc? samego prawa do??czonej do przest?pstwa podlegaj? wsp?lnicy nie wymienieni w ustawie lub nakazie, je?li bez ich udzia?u przest?pstwo nie by?oby dokonane, a kara jest tej natury, ?e mo?e ich dotyczy?; w przeciwnym razie mog? podlega karze wymierzanej wyrokiem.
Kan. 57 -Przest?pstwo, kt?re polega na o?wiadczeniu albo na innym ujawnieniu woli, doktryny lub wiedzy, nale?y uwa?a? za niedokonane, je?li nikt nie spostrzeg? tego o?wiadczenia lub ujawnienia.
Cz??? II - KARY ZA POSZCZEG?LNE PRZEST?PSTWA
Tytu? I
PRZEST?PSTWA PRZECIWKO RELIGII I JEDNO?CI KO?CIO?A
Kan. 58 -
? 1. Odst?pca od wiary, heretyk lub schizmatyk podlega ekskomunice wi???cej moc? samego prawa.
? 2. Je?li tego domaga si? d?ugotrwa?y up?r lub wielko?? zgorszenia, mo?na do??czy? tak?e inne kary, nie wy??czaj?c wydalenia ze stanu duchownego.
Kan. 59 -Winny zakazanego uczestnictwa w rzeczach ?wi?tych ma by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Kan. 61 - Kto postacie konsekrowane porzuca albo w celu ?wi?tokradczym zabiera lub przechowuje, podlega ekskomunice wi???cej moc? samego prawa, zarezerwowanej Stolicy Apostolskiej; duchowny mo?e by? ponadto ukarany inn? kar?, nie wy??czaj?c wydalenia ze stanu duchownego.
Kan. 62 - Kto stwierdzaj?c lub przyrzekaj?c co? wobec w?adzy ko?cielnej dopuszcza si? krzywoprzysi?stwa, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Kan. 63 - Kto w publicznym widowisku, w kazaniu, w rozpowszechnionym pi?mie albo w inny spos?b przy pomocy ?rodk?w spo?ecznego przekazu, wypowiada blu?nierstwo, powa?nie narusza dobre obyczaje albo zniewa?a religi? lub Ko?ci?? b?d? wywo?uje nienawi?? lub pogard?, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Tytu? II
PRZEST?PSTWA PRZECIWKO W?ADZY KO?CIELNEJ I WOLNO?CI KO?CIO?A
Kan. 64 -
? 1. Kto stosuje przymus fizyczny wobec Biskupa Rotryjskiego, podlega ekskomunice, wi???cej moc? samego prawa, zarezerwowanej Stolicy Apostolskiej; je?li jest duchownym, mo?na doda? stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa tak?e inn? kar?, nie wy??czaj?c wydalenia ze stanu duchownego.
? 2. Kto czyni to wzgl?dem posiadaj?cego sakr? biskupi?, podlega interdyktowi wi???cemu moc? samego prawa, a je?li jest duchownym, r?wnie? suspensie wi???cej moc? samego prawa.
? 3. Kto stosuje przymus fizyczny wobec duchownego lub zakonnika, z pogardy dla wiary, Ko?cio?a, w?adzy lub pos?ugi ko?cielnej, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Kan. 65 - Powinien by? sprawiedliwie ukarany:
kto poza wypadkiem, o kt?rym w kan. 58, ? 1, g?osi nauk? pot?pion? przez Biskupa Rotryjskiego lub przez sob?r powszechny, b?d? z uporem odrzuca nauk? , i nie odwo?uje tego mimo upomnienia ze strony Stolicy Apostolskiej lub ordynariusza;
2?. kto w inny spos?b okazuje niepos?usze?stwo Stolicy Apostolskiej, ordynariuszowi lub prze?o?onemu, kt?rzy zgodnie z prawem co? nakazuj? lub czego? zakazuj?, i po upomnieniu trwa w niepos?usze?stwie.
Kan. 66- Kto od aktu Biskupa Rotryjskiego odwo?uje si? do soboru powszechnego lub do Kolegium, winien by? ukarany cenzur?.
Kan. 67 -Kto publicznie wzbudza niech?? lub nienawi?? podw?adnych wzgl?dem Stolicy Apostolskiej lub ordynariusza z powodu jakiego? aktu w?adzy lub pos?ugi ko?cielnej albo prowokuje podw?adnych do niepos?usze?stwa wobec nich, winien by? ukarany interdyktem lub innymi sprawiedliwymi karami.
Kan. 68 - Kto zapisuje si? do stowarzyszenia dzia?aj?cego w jakikolwiek spos?b przeciw Ko?cio?owi, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?; kto za? popiera tego rodzaju stowarzyszenie lub nim kieruje, powinien by? ukarany interdyktem.
Kan. 69 - Ci, kt?rzy przeszkadzaj? w swobodnym wype?nianiu pos?ugi, wyboru lub w?adzy ko?cielnej albo w zgodnym z prawem korzystaniu z d?br sakralnych lub innych d?br ko?cielnych, albo wywieraj? nacisk na wyborc? lub wybranego b?d? tego, kto wykona? akt w?adzy lub pos?ug? ko?cieln?, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Kan. 70 - Kto profanuje rzecz ?wi?t?, ruchom? czy nieruchom?, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Kan. 71 - Kto alienuje dobra ko?cielne bez przepisanego prawem zezwolenia, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Tytu? III
UZURPACJA KO?CIELNYCH ZADA? ORAZ PRZEST?PSTWA W ICH WYKONYWANIU
Kan. 72 -
? 1. Kap?an, kt?ry dzia?a wbrew Patriarsze , podlega ekskomunice wi???cej moc? samego prawa, zarezerwowanej Stolicy Apostolskiej.
? 2. Podlega wi???cej moc? samego prawa karze interdyktu lub, je?li jest duchownym, suspensy:
1?. kto nie maj?c ?wi?ce? kap?a?skich usi?uje sprawowa? pos?ug? ;
? 3. W wypadkach, o kt?rych w ? 1, mo?na odpowiednio do ci??ko?ci przest?pstwa do??czy? inne kary, nie wy??czaj?c ekskomuniki.
Kan. 74 - Kto stosuj?c symoni? sprawuje lub przyjmuje sakrament, powinien by? ukarany interdyktem lub suspens?.
Kan. 75 -
? 1. Ktokolwiek uzurpuje sobie urz?d ko?cielny, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
? 2. Uzurpacji r?wna si? niezgodne z prawem zatrzymanie urz?du po jego pozbawieniu lub ustaniu.
Kan. 76 - Biskup, kt?ry bez patriarszego mandatu konsekruje kogo? na biskupa, a tak?e ten, kto od niego konsekracj? przyjmuje, podlegaj? ekskomunice wi???cej moc? samego prawa, zastrze?onej Stolicy Apostolskiej.
Kan. 77 - Biskup, kt?ry wy?wi?ci? obcego podw?adnego bez zgodny patriarchy , podlega przez rok zakazowi udzielania ?wi?ce?. Kto za? przyj?? ?wi?cenia, jest moc? samego faktu suspendowany od przyj?tego ?wi?cenia.
Kan. 78 -Kto niezgodnie z prawem sprawuje zadanie kap?a?skie lub inn? ?wi?t? pos?ug?, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?.
Kan. 79 - Kto niezgodnie z prawem czerpie zysk z ofiar mszalnych, powinien by? ukarany cenzur? lub inn? sprawiedliw? kar?.
Kan. 80-Kto cokolwiek daruje lub przyrzeka, aby kto? wype?niaj?c zadanie w Ko?ciele co? niezgodnie z prawem uczyni? lub opu?ci?, ma by? ukarany sprawiedliw? kar?; r?wnie? ten, kto te dary lub przyrzeczenia przyjmuje.
Kan. 81 - Kap?an, kt?ry w akcie spowiedzi albo z okazji lub pod jej pretekstem nak?ania penitenta do grzechu przeciw sz?stemu przykazaniu Dekalogu, powinien by? stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa ukarany suspens?, zakazami lub pozbawieniami, a w przypadkach powa?niejszych wydalony ze stanu duchownego.
Kan. 82 -
? 1. Spowiednik, kt?ry narusza bezpo?rednio tajemnic? sakramentaln?, podlega ekskomunice wi???cej moc? samego prawa, zastrze?onej Stolicy Apostolskiej. Gdy za? narusza j? tylko po?rednio, powinien by? ukarany stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa.
? 2. T?umacz i inni, kt?rzy naruszaj? tajemnic?, powinni by? ukarani sprawiedliw? kar?, nie wy??czaj?c ekskomuniki.
Kan. 83 -
? 1. Kto nadu?ywa w?adzy lub zadania, powinien by? ukarany stosownie do wielko?ci czynu lub zaniedbania, nie wy??czaj?c pozbawienia urz?du, chyba ?e za to nadu?ycie jest ju? ustanowiona kara ustaw? lub nakazem.
? 2. Kto za? wskutek zawinionego zaniedbania podejmuje lub pomija bezprawnie z czyj?? szkod? akt w?adzy ko?cielnej, pos?ugi albo zadania, powinien by? sprawiedliwie ukarany.
Tytu? IV
PRZEST?PSTWO FA?SZU
Kan. 84 -
? 1. Kto fa?szywie donosi prze?o?onemu ko?cielnemu na spowiednika o przest?pstwie, podlega interdyktowi wi???cemu moc? samego prawa, a je?li jest duchownym, tak?e suspensie.
? 2. Kto sk?ada prze?o?onemu ko?cielnemu inne oszczercze doniesienie o przest?pstwie lub w inny spos?b narusza czyje? dobre imi?, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?, nie wy??czaj?c cenzury.
? 3. Oszczerca mo?e by? tak?e zmuszony do dokonania odpowiedniego zado??uczynienia.
Kan. 85 - Stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?:
1?. kto sporz?dza fa?szywy dokument ko?cielny lub prawdziwy zmienia, niszczy, ukrywa, albo pos?uguje si? fa?szywym lub zmienionym;
2?. kto w sprawie ko?cielnej pos?uguje si? innym fa?szywym lub zmienionym dokumentem;
3?. kto w publicznym dokumencie ko?cielnym potwierdza fa?sz.