Królestwo Skarlandu

Wyk?ad uzupe?niony i poprawiony przez prof. net. Giovanniego Battist? della Popoly

Zdanie przekre?lone nie obowi?zuje.

Zdanie czerwone jest uzupe?nione i obowi?zuje





Przeci?tny cz?owiek niewiele jest w stanie zrozumie? z przeczytanego przez siebie aktu prawnego. Bardzo cz?sto komentuje si?, ?e przepisy spisane s? niezrozumia?ym, trudnym j?zykiem. Nie jest to jednak specjalna z?o?liwo?? prawodawc?w, a raczej ich troska o to, by nie dokonywano nadinterpretacji przepis?w. St?d ustawy musz? przewidywa? setki r??nych mo?liwo?ci i ewentualno?ci, musz? te? jasno okre?la?, co mo?na, a czego nie mo?na robi?. J?zyk akt?w prawnych jest cz?sto zawi?y i trudny, jednak ma to zapobiec nadinterpretacjom i nadu?yciom.

Aby jednak wysnu? jasne i przejrzyste normy z akt?w prawnych, nale?y najpierw dokona? wyk?adni tych norm. Wyk?adnia prawa jest to zatem intelektualny proces, w wyniku kt?rego z przepis?w prawnych wysnuwane s? konkretne normy. Wyk?adni dokona? mo?e ka?dy (a nawet powinien, je?li chodzi mu o zrozumienie aktu prawnego), jednak, rzecz jasna, nie jest to wyk?adnia wi???ca. Takiej bowiem dokonywa? mo?e w Rotrii jedynie Sygnatura Apostolska – oznacza to, i? jej wyk?adnia jest jedyn? oficjaln? i to t? wyk?adni? winny stosowa? organy administracji i s?dy.

Wyk?adnia prawa ma kilka r??nych rodzaj?w. Mo?emy wyr??ni? wyk?adni? ze wzgl?du na dokonuj?cego jej, wyk?adni? ze wzgl?du na przyj?te metody i wyk?adni? ze wzgl?du na efekt.

Ze wzgl?du zatem na dokonuj?cego wyk?adni wyr??niamy wyk?adni?:
- formaln? – kt?rej dokonuj? organy w?adz pa?stwowych; nie myli? z legaln? – formalnej wyk?ady dokona? mo?e na przyk?ad cz?onek Kurii Rotryjskiej, nie za? wy??cznie Sygnatura Apostolska;
- legaln? – tj. wi???c?, dokonywan? przez uprawniony organ – w Rotrii jest to Patriarcha lub Sygnatura Apostolska;
- autentyczna – czyli wykonywana przez prawodawc?, np. Patriarch? lub Kuri? Rotryjsk?;
- operatywn? – dokonywana przez organy stosuj?ce przepisy w swej pracy; mog?yby to by? zatem wszelkie s?dy ni?szej instancji (w Rotrii takowych jednak nie ma), ale te? np. Kuria Rotryjska;
- doktrynaln? – dokonywana przez wykszta?conych w prawie specjalist?w, np. z Uniwersytetu Rotryjskiego;
- nieoficjaln? – dokonywana przez obywateli lub prawnik?w na w?asny u?ytek.

Ze wzgl?du na przyj?te metody wyr??niamy wyk?adni?:
- j?zykow? – tj. badany jest j?zyk przepisu prawnego, szczeg?ln? uwag? zwraca si? na u?yte s?ownictwo, form? gramatyczn? s??w;
- systemow? – w tej metodzie wysnuwamy normy opieraj?c si? na analizie systemu prawa, kt?rego akt prawny jest cz??ci?; dla przyk?adu, je?li mamy urz?d zajmuj?cy si? sprawami zwi?zanymi z kultur? i nie jest jasno sprecyzowane, kto powo?uje kierownika tego urz?du, wnioskujemy z innych przepis?w: skoro sprawy kultury podlegaj? Mecenasowi Patriarszemu, mo?e to by? w?a?nie Mecenas, lub Patriarcha – je?li inne przepisy wskazuj? jego jako powo?uj?cego wi?kszo?? urz?dnik?w;
- celowo?ciow? – przy tego typu wyk?adni bierzemy pod uwag? cel danej regulacji; je?li zatem prawodawca niezbyt szcz??liwie dobra? s?owa spisuj?c przepisy, i stworzy? w ten spos?b jakie? nie?cis?o?ci i dwuznaczno?ci, kierujemy si? jego zamiarem przy ich interpretacji.

Ze wzgl?du na efekt wyr??niamy z kolei wyk?adnie:
- dos?own? – jest to wyk?adnia, kt?ra wskazuje, i? zakres stosowania prawa b?dzie dok?adnie taki, jak to wynika z wyk?adni j?zykowej; analizuje si? zatem j?zyk przepisu prawnego i na tej podstawie dokonuje si? wyk?adni, a je?li ona wykazuje, i? przepis jest jasny i wszystko jest ?ci?le okre?lone, mamy do czynienia z wyk?adni? dos?own? (ma by? dok?adnie tak, jak zapisano w akcie prawnym, ni mniej, ni wi?cej);
- rozszerzaj?c? – w takiej wyk?adni wynikn?? inny zakres stosowania prawa na podstawie wyk?adni j?zykowej, a inny (szerszy) na podstawie innych rodzaj?w wyk?adni; uwzgl?dnia si? zatem szerszy zakres;
- zaw??aj?c? - w takiej wyk?adni wynikn?? inny zakres stosowania prawa na podstawie wyk?adni j?zykowej, a inny (w??szy) na podstawie innych rodzaj?w wyk?adni; uwzgl?dnia si? zatem w??szy zakres.

Przy dokonywaniu wyk?adni nale?y kierowa? si? logik? – st?d m?wimy wyk?adni logicznej. By?oby bowiem rzecz jasna niezwykle szkodliwym, gdyby niefortunne dobranie s??w w akcie prawnym prowadzi?o do wysnuwania absurdalnych norm, kt?re sprzeczaj? si? z innymi normami – zw?aszcza, kiedy wiemy, i? nie to by?o celem prawodawcy. Skonstruowano zatem pi?? regu? wnioskowa? prawniczych, kt?re nale?y stosowa? dokonuj?c wyk?adni.

1. Rozumowanie a contrario – to jest: rozumowanie z przeciwie?stwa. Dokonuj?cy wyk?adni zak?ada, i? norma nie stosuje si? do sytuacji, do kt?rych nie odnosi si? wprost, nawet, je?li reguluje bardzo podobn? kwesti?.
2. Rozumowanie a simile – to jest: rozumowanie z podobie?stwa. Jest to regu?a przeciwna do pierwszej, bowiem zak?ada, i? je?li nawet jaka? kwestia nie jest normowana wprost przez normy, to mo?emy do niej zastosowa? normy reguluj?ce bardzo podobne kwestie.
3. Rozumowanie z celu na ?rodki – zak?adamy, i? je?li jaki? cel jest dozwolony przez normy prawne, dozwolone s? r?wnie? ?rodki, umo?liwiaj?ce jego osi?gni?cie; przyk?adowo, je?li prawo zezwala na posiadanie jakiego? towaru, musi r?wnie? zezwala? na jego nabywanie.
4. Rozumowanie a fortiori – ma dwie postacie: z wi?kszego na mniejsze i z mniejszego na wi?ksze; m?wi?c pro?ciej: je?li mog? posiada? ci??kie karabiny maszynowe, wyrzutnie rakiet przeciwpancernych, bomby i granaty, to tym bardziej wolno mi te? posiada? zwyk?? wiatr?wk?; je?li za? zakazano mi posiadania nawet wiatr?wki, to logicznym jest, i? tym bardziej nie mog? w domu trzyma? karabinu maszynowego.
5. Rozumowanie reductio ad absurdum – to jest: sprowadzenie do absurdu; je?li rozumowanie prowadzi nas do nielogicznych, absurdalnych wniosk?w, musi by? b??dne; przyk?adowo, je?li rozumowanie nasze nad aktem prawwnym doprowadzi do wniosku, ?e Patriarcha posiada pewne prerogatywy, kt?re pozwalaj? mu na prowadzenie dzia?alno?ci kulturalnej, a zatem podlega Mecenasowi Patriarszemu, kt?ry mo?e go zatem odwo?a? – rozumowania nale?y zaniecha?, gdy? dochodzimy do absurdu: urz?dnik mianowany przez Patriarch? ma prawo go odwo?a?, a Bulla Exsurge Domine nie przewiduje w og?le odwo?ywania Patriarchy.

Warto zauwa?y?, ?e przy dokonywaniu jakiejkolwiek wyk?adni zak?adamy, i? prawodawca nie pope?ni? b??d?w i akt prawny jest dobrze skonstruowany (zasada racjonalnego ustawodawcy), pozostaje zatem w?a?ciwe zinterpretowanie przepis?w – nie doszukujemy si? za? b??d?w i nie rozwodzimy nad tym, czy akt prawny jest poprawnie spisany.

Wyk?adni prawa dokonujemy za ka?dym razem, kiedy czytamy i interpretujemy akt prawny. Ka?dy prawnik winien zna? zasady wyk?adni prawa i regu?y wnioskowa? prawniczych, tak, aby osobom niewykszta?conym w prawie pom?c zinterpretowa? przepisy. Jest to nadzwyczaj wa?ne, gdy? w ten spos?b unikamy nadzwyczaj nieprzyjemnych konsekwencji nadu?ywania w?adzy czy naruszania cudzych kompetencji.