Temat: Poj?cia, cechy i funkcje prawa kanonicznego, praca magisterska
Autor: mons. x. Leonardo Mario della Popoly de Bourbon
Promotor: bp. dr. net. Vincenzo Oreglia de Montpellier
Rozdzia? I Poj?cie i funkcja prawa kanonicznego
Prawo kanoniczne, zwane tak?e prawem ko?cielnym, jest to zbi?r norm ustanowionych, opracowanych lub uznanych przez uprawnion? w?adz? ko?cieln? w celu zabezpieczenia dobrego porz?dku w ?onie spo?eczno?ci ko?cielnej i wype?niania misji Ko?cio?a czyli celu prowadzenia wiernych ku dobru wsp?lnemu i zbawieniu wiecznemu.
Prawo kanoniczne (ius canonicum) wywodzi si? ze s?owa „kanon”, kt?re w j?zyku greckim oznacza „wzorzec, regu?? zachowania”.
Rozdzia? II ?r?d?a prawa kanonicznego
?r?d?a prawa powszechnego
Prawo Boskie:
- naturalne - wywodzi si? z natury cz?owieka;
- pozytywne - zesp?? norm, kt?re dane zosta?y od Boga w postaci naturalnego objawienia:
Stary Testament (normy s?downicze i obyczajowe),
Nowy Testament (wola Chrystusa, ustanowienie Ko?cio?a, zasady funkcjonowania, ustanowienie sposobu rz?dzenia).
Prawo Bo?e jest niezmienne pod gro?b? utracenia w?asnej to?samo?ci.
Prawo stanowione przez Ko?ci??:
- prawo papieskie - stanowi je papie?;
- prawo soborowe - stanowi je sob?r - kolegium biskup?w;
- ius constitutum - stanowi je dykasteria kurii rzymskiej.
?r?d?a prawa partykularnego
Prawo obowi?zuj?ce w ko?ciele partykularnym:
- statuty synodalne;
- ksi?gi ko?cielne.
Rozdzia? III Historia i cechy prawa kanonicznego
Dekret Gracjana
W 1140 roku bolo?ski mnich Gracjan dokona? systematyzacji i ujednolicenia przepis?w prawa kanonicznego. Kontynuowa? on prac? swoich wybitnych poprzednik?w. W VII wieku Izydor z Sewilli stworzy? uporz?dkowany tematycznie zbi?r nazywany hispan?. Po nim, w 1010 roku, dokona? podobnej systematyzacji Burchard z Wormacji, a w 1090 tak?e Iwon z Chartres. Dopiero jednak dzie?o Gracjana, zwane Dekretem Gracjana (Decretum Gratiani) porz?dkuj?ce ustawy soborowe poczynaj?c od ustaw soboru nicejskiego z 325 roku – zyska?o powszechny autorytet.
Dekretali?ci
W nied?ugim czasie po ukazaniu si? Dekretu Gracjana zasz?a potrzeba zgromadzenia nowego materia?u prawnego, kt?rego dostarczy?y sobory latera?skie w 1179 (III) i 1215 (IV) r. oraz ustawodawstwa papie?y Aleksandra III (1159 - 1181) i Innocentego III (1198 - 1216). Ponadto zwr?cono uwag?, i? wiele dawnych dekreta??w nie znalaz?o si? w Dekrecie Gracjana. St?d zacz?to tworzy? nowe zbiory prawa ko?cielnego. By?o ich wiele. Pi?? z nich przyj??a szko?a bolo?ska i obja?nia?a na r?wni z Dekretem Gracjana. Nazywano je Compilationes, a po ukazaniu si? nowej kompilacji Grzegorza IX, Compilationes antiquae. W jednym z powsta?ych w?wczas zbior?w prywatnych autorstwa Bernarda z Pawii po raz pierwszy zastosowano schemat: iudex (o jurysdykcji ko?cielnej), iudicium (prawo procesowe z wyj?tkiem karnego), clerus (prawo osobowe), connubia (prawo ma??e?skie), crimen (prawo karne).
Corpus Iuris Canonici
Na soborze trydenckim powo?ano specjaln? komisj?, kt?ra opracowa?a poszczeg?lne zbiory prawa kanonicznego, nadaj?c im jednolity uk?ad. Tekst pod nazw? Corpus Iuris Canonici zosta? on zatwierdzony w 1580 roku przez papie?a Grzegorza XIII, a obejmowa?: Dekret Gracjana, Liber extra, czyli Dekreta?y papie?a Grzegorza IX z 1234 roku, Liber sextus to jest zbi?r dekreta??w papie?a Bonifacego VIII z 1298, Clementinae - nieuko?czony zbi?r dekreta??w papie?a Klemensa V z lat 1314 i 1317, Extravagantes communes oraz Extravagantes Joannis Papae XXII – prywatne kompilacje dekreta??w z XIV-XV wieku.
Wsp??czesny Kodeks Prawa Kanonicznego
W XX w. Ko?ci?? katolicki dokona? odnowy swojego prawa. Pierwsz? nowoczesn? kodyfikacj? by? kodeks prawa kanonicznego z 1917. Prace nad tym kodeksem rozpocz??a w1904 roku komisja ds. projektu nowego prawa kanonicznego powo?ana przez papie?a Piusa X. Kodeks zosta? promulgowany przez papie?a Benedykta XV. Kodeks sk?ada? si? z pi?ciu ksi?g, kt?rych uk?ad oparty by? na schemacie instytucji Justyniana (Iudex, Iudicium, Clerus, Conubia, Crimen). Zamiar reformy prawa kanonicznego og?osi? w pocz?tkach swojego pontyfikatu w 1959 roku papie? Jan XXIII. Jednak?e komisja do reformy prawa kanonicznego zosta?a powo?ana dopiero w 1963 roku, po rozpocz?ciu II soboru watyka?skiego. Nowy Kodeks prawa kanonicznego zosta? promulgowany 25 stycznia 1983 roku przez papie?a Jana Paw?a II. Kodeks sk?ada si? z 7 ksi?g: Ksi?ga I. Normy og?lne, Ksi?ga II. Lud Bo?y, Ksi?ga III. Nauczycielskie zadanie Ko?cio?a, Ksi?ga IV. U?wi?caj?ce zadanie Ko?cio?a, Ksi?ga V. Dobra doczesne Ko?cio?a, Ksi?ga VI. Sankcje w Ko?ciele, Ksi?ga VII. Procesy.
?r?d?a:
1. Wolna Encyklopedia, wersja Polska
2. „Wyk?ad Prawa Ko?cielnego”