bp prof. UR dr net. Vincenzo Oreglia di Santo StefanoPrzest?pstwo obrazy uczu? religijnych w polskim prawie karnym
Rozdzia? I – Wst?pPrzest?pstwo obrazy uczu? religijnych jest regulacj? budz?c? du?e kontrowersje. Nie mniejsze kontrowersje mo?e rodzi? w kontek?cie Pa?stwa Ko?cielnego Rotria, czy nasze dzia?anie mo?e spowodowa? obraz? czyi? uczu? religijnych. W niniejszym wyk?adzie chcia?bym om?wi? pokr?tce znamiona tego przest?pstwa.
Rozdzia? II – Art. 196 k.k.: znamiona czasownikowe czynno?ci wykonawczejArt. 196 Kodeksu karnego brzmi:
Kto obra?a uczucia religijne innych os?b, zniewa?aj?c publicznie przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrz?d?w religijnych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno?ci albo pozbawienia wolno?ci do lat 2.W jego budowie mo?emy wyodr?bni? dwa znamiona czasownikowe czynno?ci wykonawczej: "obra?a" i "zniewa?aj?c". Musz? by? traktowane ??cznie, by zaistnia? czyn zabroniony. "Zniewa?anie" ma charakter formalny, polega na ubli?eniu komu?, zel?eniu, zachowaniu w spos?b obra?liwy. Nie ma znaczenia skutek w postaci "poczucia si? zniewa?onym". Natomiast w przypadku "obra?ania", musi zaj?? skutek w postaci obrazy. Z powodu koniunkcji obu znamion czasownikowych czynno?ci wykonawczej, przest?pstwo obrazy uczu? religijnych ma charakter skutkowego (materialnego) – skutek w tym przypadku nie jest zmian? rzeczywist? w ?wiecie materialnym, tylko w ?wiecie uczu? pokrzywdzonego.
Za zniewa?aj?ce nale?y pojmowa? zachowanie powszechnie uwa?ane w spo?ecze?stwie za takie, jest to zwi?zane z charakterem obiektywnym tej czynno?ci. Samo za? obra?enie jest typowo subiektywne i wyst?puje w sferze prze?y? wewn?trznych danej osoby.
Rozdzia? III – Przedmiot czynno?ci wykonawczejPrzedmiotem czynno?ci wykonawczej tego przest?pstwa jest przedmiot czci religijnej oraz miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrz?d?w religijnych. Oznacza to, ?e mo?emy odpowiada? z art. 196 k.k. je?eli zniewa?ymy obraz, ko?ci?? (jako budynek), o?tarz, ikon?, ale nie je?eli powiemy co? zniewa?aj?cego o podmiocie czci religijnej czyli Bogu, Maryi itp. Zasadno?? tej regulacji budzi moje du?e w?tpliwo?ci. Niew?tpliwie bardziej obrazi mnie osoba, kt?ra zniewa?y Chrystusa ni? krzy? jako symbol jego ?mierci. Zwr??my uwag? na miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrz?d?w religijnych – miejsce musi by? publiczne, nie b?dzie mia? takiej cechy np. prywatny domowy o?tarzyk.
Kolejnym znamieniem jest "publiczno??" zniewa?enia. Publicznie znaczy w prawie karnym w miejscu dost?pnym dla nieograniczonej liczby os?b/tak ?e mo?e si? zapozna? (us?ysze?) du?a liczba os?b. Rodzi to du?y problem ?cigania sprawcy, kt?ry obrazi uczucia religijne w prywatnej rozmowie. Jak wida? to kolejny bezsensowny element zawarty w przepisie art. 196 k.k.
Rozdzia? IV – Strona podmiotowa oraz czas i miejsce pope?nienia czynu zabronionegoPrzest?pstwo obrazy uczu? religijnych mo?na pope?ni? wy??cznie umy?lnie i poprzez dzia?anie. Jest ono zar?wno mo?liwie do pope?nienia w zamiarze bezpo?rednim jak i ewentualnym (sprawca nie chce obrazi? czyi? uczu? religijnych, ale przewiduje tak? mo?liwo?? i godzi si? z ni? np. zniewa?a krzy? w klubie satanist?w, kt?ry jest jednak otwarty dla wszystkich os?b).
Jak w prawie ka?dym przest?pstwie materialnym skutek mo?e wyst?pi? w odleg?ym czasie od dzia?ania. Tak?e w tym przypadku obraza uczu? religijnych u danej osoby mo?e pojawi? si? d?ugo po zniewa?eniu (gdy pokrzywdzony dowiaduje si? o takim zniewa?eniu od osoby trzeciej/telewizji/Internetu). Zachodzi pytanie, czy sprawca mo?e odpowiada?, je?eli pokrzywdzony sam szuka? materia??w, kt?re mog? obrazi? jego uczucia religijne? Moim zdaniem jest to niedopuszczalne, wtedy wyst?puje tzw. kontratyp zgody, czyli pokrzywdzony szukaj?c niew?a?ciwych dla siebie materia??w, godzi si? na wyst?pienie skutku, kt?rym jest obraza jego uczu? religijnych.
Rozdzia? V – Czy Rotria mo?e obrazi? czyje? uczucia religijneOdpowied? jest prosta – nie, gdy? w ?aden spos?b nasze dzia?ania nie maj? charakteru zniewa?aj?cego przedmiotu czci religijnej lub miejsca do publicznego wykonywania obrz?d?w religijnych.