CytatUNIWERSYTET ROTRYJSKI
Katedra Architektury
PRACA MAGISTERSKA/WYK?AD
Temat: "Wp?yw budynk?w u?yteczno?ci publicznej na poziom ?ycia mieszka?c?w Staro?ytnego Rzymu."
Autor: Cesare de Medici
Promotor: dr hab. Artur Czartoryski
Imperium Rzymskie w okresie ?wietno?? obejmowa?o swym zasi?giem ca?y basen Morza ?r?dziemnego, po?udnie Brytanii oraz Azj? Mniejsz?. Dysponuj?c takimi terenami oraz wielkimi z?o?ami surowc?w rzymscy in?ynierowie oraz architekci starali si? projektowa? budowle praktyczne, a za razem pi?kne. Chciano ul?y? ludziom w zat?oczonych miastach i zagwarantowa? im najlepsze warunki bytowe oraz zapewni? rozrywk?. Rzymianie wymy?lali w?asne projekty oraz udoskonalali osi?gni?cia lud?w podbitych. Por?wnuj?c ich do lud?w zamieszkuj?cych inne cz??ci Europy (Celtowie, Germanowie, S?owianie) mo?na ?mia?o rzec, ?e przewy?szyli epok?, w kt?rej ?yli. W swojej pracy postaram si? przedstawi? budowle publiczne, kt?re wp?yn??y na podwy?szenie poziomu ?ycia mieszka?c?w tego antycznego mocarstwa.
Termy, czyli ?a?nie miejskie, og?lnodost?pne dla mieszka?c?w, chc?cych za?y? k?pieli lub relaksu. G??wnie w sk?ad kompleksu wchodzi?y szatnie (apodyterium), pomieszczenia z zimn? (frigidarium), letni? (tepidarium) oraz gor?c? wod? (caldarium), ?a?nie parowe (laconicum), sale masa?u (oleoterion) i sale do wypoczynku (tepidarium). Opr?cz nich znajdowa?y si? tam tak?e biblioteki, sale do gry w ko?ci, boiska. Wod? do term dostarcza?y akwedukty, czyli kana?y wodoci?gowe doprowadzaj?ce wod? z g?r do miast. Pomieszczenia ogrzewane by?y w systemie hypocaustum, czyli gor?cym powietrzem, rozchodz?cym si? w przestrzeni pod pod?og?. ?ciany zosta?y udekorowane marmurem, gdzieniegdzie mo?na by?o spotka? malowid?o lub mozaik?. Przyk?adem tego rodzaju budownictwa s? Termy Dioklecjana, zbudowane za panowania wy?ej wymienionego cesarza, na prze?omie III i IV w n. e. By?y one tak du?e, ?e mog?y pomie?ci? 3000 os?b. Termy dostarcza?y mieszka?com Imperium Rzymskiego rozrywk? i zapewnia?y higien?. Ludzie ch?tnie sp?dzali tam czas, gdy? termy by?y tak?e miejscem spotka? towarzyskich.
Amfiteatry to budynki na planie elipsy z szeroko zastosowanym ?ukiem oraz rozbudowan? kolumnad? dooko?a budynku na trzech kondygnacjach (arkady). Odbywa?y si? w nich walki gladiator?w, rekonstrukcje bitew, w p??niejszych czasach dosz?y jeszcze rzezie na chrze?cijanach. Mie?ci?o si? w tam du?o os?b, gdy? posiada?y wiele rz?d?w trybun dla widowni, gdzie ka?dy nast?pny rz?d by? wy?ej, by wszyscy mieli dobr? widoczno??. W razie potrzeby nad publik? umieszczano na drewnianych palach velarium, czyli p?acht? materia?u, aby uchroni? widz?w przed s?o?cem lub deszczem. Wielkim udogodnieniem by?a sie? podziemnych korytarzy. Trzymano tam na przyk?ad dzikie zwierz?ta oczekuj?ce na walk?. Najbardziej znanym amfiteatrem jest rzymskie Koloseum. Zbudowano je w I w. n. e. za panowania dynastii Flawiusz?w. Amfiteatry dostarcza?y ludziom rozrywki. Rzymianie byli dumnym narodem, wi?c ch?tnie ogl?dali rekonstrukcje bitew, z kt?rych wychodzili zwyci?sko.
Cyrki to budowle, gdzie odbywa?y si? wy?cigi kwadryg. Mia?y kszta?t wyd?u?onej elipsy. W centrum budowli, na arenie znajdowa?y si? dwa tory, oddzielone niskim murkiem, czyli spina. Widowni? od areny odgradza? r?w, aby zabezpieczy? publiczno?? ogl?daj?c? zmagania. Wa?nym elementem cyrk?w by?y stajnie, gdzie przygotowywano konie do wy?cig?w. Znanym i najwi?kszym cyrkiem by? Circus Maximus w Rzymie. M?g? pomie?ci? ok. 250000 os?b. Zosta? wybudowany w VI w. p. n. e. . Cyrki podobnie jak amfiteatry dostarcza?y rozrywki, jednak?e tu mo?na by?o ogl?da? zaci?t? rywalizacj?.
Forum (rynek) to centrum ?ycia ka?dego rzymskiego miasta, zazwyczaj o kszta?cie prostok?ta. Mie?ci?y si? tam ?wi?tynie, urz?dy, ?uki triumfalne. Du?e miasta mog?y posiada? kilka for?w. Najstarszym placem w Rzymie by?o Forum Romanum. G??wny o?rodek polityczny i religijny stolicy. Odbywa?y si? tam obchody najwa?niejszych uroczysto?ci oraz mia?y miejsce wa?ne historyczne wydarzenia. Przy Forum Romanum mie?ci? si? budynek Senatu, oraz by?o to centrum spotka? mieszka?c?w stolicy. Greckim odpowiednikiem forum, by?a agora, kt?ra spe?nia?a podobne funkcje.
?wi?tynie to budynki, gdzie wierni oddawali cze?? bogom. Przez wi?kszo?? czasu istnienia Rzymu, ludzie modlili si? do wielu b?stw. Dzi?ki temu wznoszono ?wi?tynie ku ich czci. Przyk?adem budowli ?wi?tynnej z tego okresu jest Panteon w Rzymie. By? ?wi?tyni? po?wi?con? wszystkim Bogom. Wzniesiono j? ok. 150 roku n. e., a fundatorem by? sam ?wczesny cesarz, Hadrian. Budowla na planie ko?a, zwie?czona jest kopu?? (przez d?ugi czas najwi?ksz? na ?wiecie), typowo rzymski wynalazek. Wej?cie znajduje si? w prostok?tnym portyku, zwie?czonym kolumnami. Rzymianie byli to bardzo bogobojni i religijni ludzie, wi?c potrzebowali du?ych ?wi?ty? do rozm?w z bogami. Rzymianie zmodyfikowali sposoby budowy ?wi?ty?, kt?ry przej?li od Grek?w, mianowicie greckie ?wi?tynie by?y usytuowane na tr?jstopniowej podstawie (dost?pne ze wszystkich stron), a rzymskie obiekty sakralne, mia?y wej?cie tylko z przodu.
Teatry rzymskie to budowle powsta?e w celu przedstawiania widowni sztuk teatralnych. W budowie jest on zbli?ony do teatru greckiego, lecz istnia?y dosy? znacz?ce r??nice np.: grecy budowali teatry na wzniesieniach, a rzymianie na p?askim terenie. Jego elementy to: widownia (theatrum), scena (pulpitum), oraz budynku garderoby (skene). Przyk?adem takiej konstrukcji jest Teatr Marcellusa w Rzymie. Wyr??nia?o go bardzo bogate zdobienie. Teatr to kolejny budynek zapewniaj?cy rozrywk? mieszka?com Imperium Rzymskiego, stanowi? kulturalne centrum ka?dego miasta. W nim odbywa?y si? premiery nowych sztuk.
Budynki stworzone przez rzymian znacznie poprawi?y poziom ?ycia mieszka?c?w tego antycznego Imperium. Dzi?ki takim budowlom, jakie zaprezentowa?em ?ycie codzienne mieszka?c?w miast by?o urozmaicone. Termy znacznie poprawia?y poziom higieny, co zmniejsza?o prawdopodobie?stwo zarazy w du?ej aglomeracji, a ?wi?tynie zape?nia?y potrzeby duchowe. Rozwin??a si? kanalizacja i miejskie wodoci?gi, co by?o fenomenem, gdy? nie by?o podobnego wynalazku w tamtym czasie. Imperium Rzymskie skupi?o w swojej strefie wp?yw?w wszystkie rozwini?te staro?ytne cywilizacje takie jak: Grecja, Egipt, Izrael. Rzymianie mieli dost?p do wszystkich osi?gni?? tych kultur, z czego ch?tnie korzystali i udoskonalali je. Dla por?wnania, w tamtym czasie, dooko?a Imperium mieszka?y dzikie ludy, kt?re by?y bardzo zacofane w stosunku do Imperium Rzymskiego, ci zwykli zwa? ich barbarzy?cami i tak poniek?d by?o. P??niej po upadku Rzymu przez ca?e ?redniowiecze ignorowano i chciano wymaza? dziedzictwo Imperium Rzymskiego, niestety wiele z jego osi?gni?? odesz?o wtedy w niepami?? i popad?o w ruin?. ?wiat?em w tunelu okaza?a si? epoka renesansu.