Z po?ow? wieku XII, wkraczamy w epok? gotyku, a raczej stopniowo przechodzimy do zupe?nie nowej formy, kt?ra stopniowo zacz??a wypiera? romanizm. Nowe pomys?y architektoniczne, sprawi?y, ?e ?wi?tynie gotyckie wydawa?y si? o wiele l?ejsze i smuklejsze od roma?skich, pomimo ?e by?y wiele wi?ksze.
Pierwsz? innowacj?, wr?cz rewolucj?, by?o wprowadzenie sklepie? krzy?owo-?ebrowych, kt?re pozwoli?y na znaczne podniesienie sufitu do g?ry. W przeciwie?stwie dla sklepie? ?ukowatych, kt?rymi cechowa? si? romanizm, sklepienia krzy?owo-?ebrowe by?y o wiele wytrzymalsze na nacisk, co otwiera?o przed architektami wiele mo?liwo?ci. Jedn? z form takich sklepie? s? tak?e sklepienia gwia?dziste, kt?re zachwycaj? szwajcarsk? wr?cz precyzj?. Dzi?ki zastosowaniu tzw. ?uk?w przyporowych, stawianych przy ?cianie na zewn?trz ?wi?tyni, mo?liwe by?o wyd?u?enie pionowe (wertykalne) ?ciany i umieszczenie wysokiego witra?u. Charakterystycznym dla epoki, mo?e by? r?wnie? u?ycie ?uk?w ostrych, cho? spotykane by?y r?wnie? ?uki rzymskie, np.: w katedrze w Chartres (Francja).
Sklepienie gwia?dziste:
(http://lh4.ggpht.com/_jnXQ6bOJKtg/SJhxoiFpYaI/AAAAAAAALng/em8W_w5ICEA/_IGP6487.JPG)
Sklepienie sieciowe:
(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Lienzingen-Liebfrauenkirche_1.jpg/800px-Lienzingen-Liebfrauenkirche_1.jpg)
Sklepienie krzy?owo-?ebrowe:
(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Chelmno_kosciol_pofranciszkanski_prezbiterium_sklepienie_sr.jpg/800px-Chelmno_kosciol_pofranciszkanski_prezbiterium_sklepienie_sr.jpg)
W gotyku dominowa? plan pod?u?ny z naw? centraln? i nawami bocznymi oddzielonymi od centralnej za pomoc? filar?w lub ?cian. Cz?sto stosowano uk?ad halowy, w kt?rym wszystkie nawy by?y tej samej wysoko?ci, a nie jak dotychczas, gdy boczne by?y ni?sze i pokryte osobnym dachem. W wielu ?wi?tyniach, zauwa?alny jest r?wnie? portal, tj. ozdobne wej?cie, nad kt?rym widnieje rozeta, czyli okr?g?y witra?. Taki uk?ad, zauwa?alny jest chocia?by w katedrze Notre Dame.
(http://www.budowle.pl/files/photos/building/katedra-notre-dame-8.jpg)
Przyk?adem poniek?d ?wieckiej architektury, jest z pewno?ci? twierdza w Malborku, ta w kt?rej schroni?y si? resztki zakonu krzy?ackiego w 1410, kiedy to W?adys?aw Jagie??o pokona? Urlicha von Jungingena pod Grunwaldem. Wspania?o?? gotyckiej konstrukcji, po??czona z niemieck? precyzj?, uniemo?liwi?y kr?lowi zdobycie zamku. Tak?e Toru?, ze swoimi kamienicami mo?e by? przyk?adem gotyckiego geniuszu. Cho? wiele z tych kamienic ma dzi? znacz?ce wp?ywy renesansu, czy baroku, ich ?r?d?a si?gaj? jednak gotyku. To dzi?ki w?a?nie architektonicznym rozwi?zaniom, na ograniczonej przez mury powierzchni Torunia, mog?y powstawa? w?skie, ale wysokie budowle mieszkalne. Trudno si? z tym pogodzi?, ale Krzy?acy zawdzi?czali swoj? pozycj? w du?ej mierze swoim gotyckim twierdzom, przez co gotyk by? z pewno?ci? sol? w oku wielu nast?pc?w korony Polski. St?d trudno Nam si? z t? epok? „zaprzyja?ni?”.
Malbork:
(http://www.butmarzena.pl/public/files/img/wycieczki/malbork.jpg)
(http://www.pomorskie.eu/res/kultura/zamki/malbork1_450.jpg)
Toru?ska kamienica:
(http://cudaswiata.files.wordpress.com/2008/10/copernicushouse.jpg?w=453)
Pocieszaj?cym mo?e by? jednak fakt, ?e gotyk wyda? du?e plony, tak?e i na naszej, polskiej ziemi. D?ugo nie trzeba szuka?, aby przekona? si? jak wiele gotyku nas otacza. Pi?kna wawelska katedra zamkowa, b?d?ca dum? narodow? Polak?w, urzeka swoim gotyckim pi?knem. Id?c dalej, w tym samym Krakowie napotkamy Ko?ci?? Mariacki, z jednym z niewielu zachowanych he?m?w gotyckich, tj. zwie?cze? wie?y. Widoczny jest on na tej wy?szej, z kt?rej rozbrzmiewa hejna? mariacki. Kolejny jest z pewno?ci? barbakan krakowski, kt?ry przez lata stanowi? wa?ny element fortyfikacji Krakowa. Przenosz?c si? do Gda?ska, napotkamy s?ynnego ?urawia, kt?ry jest najwi?kszym gotyckim d?wigiem portowym w Europie.Wymienia? mo?na bez ko?ca: Katedra Pozna?ska, Katedra Gnie?nie?ska, Katedra Wroc?awska, Katedra Mariacka w Gda?sku, Archikatedra ?w. Jana Chrzciciela w Warszawie, na dawnych ziemiach polskich sta?y tak?e pot??ne polskie twierdze: w Haliczu, ?ucku, Trembowli.
Katedra Wawelska:
(http://www.krakow.travel/upload/object/2009-08/281-1250604219-wawel-katedra-small.jpg)
Katedra Mariacka:
(http://dziedzictwo.ekai.pl/_album/771,500,q.jpg)
?uraw Gda?ski:
(http://odkryjpomorze.pl/tinymce/magazyn_plikow/zadbaj_o_siebie/zuraw1_400.jpg)
Wa?nym elementem zdobnictwa architektonicznego gotyku, s? maswerki, czyli kamienne zdobienia g?rnej cz??ci ?uk?w okiennych, czy witra?y. Sk?ada?y si? one z geometrycznych figur, nawi?zuj?cych do kszta?t?w przyrody i po cz??ci je odwzorowuj?c. Maswerki s? cz?stym motywem, wykorzystywanym nawet we wsp??czesno?ci. Przyk?adem mo?e by? filmowa wersja zamku w Hogwarcie, kt?ry takowych maswerk?w ma wiele.
(http://lh5.ggpht.com/_RWI87hOu8jM/TFX0wyXkiCI/AAAAAAAABC4/W9Q3ynnYdaI/Maswerki.jpg)
Podsumowuj?c, gotyk, poprzez swoj? innowacyjno?? i techniczn? doskona?o?? jak na mo?liwo?ci ?redniowiecza, przyczyni? si? w du?ym stopniu, do kszta?towania historii Europy. Rozliczne twierdze, stawiane na terenie Europy przez pot??nych kr?l?w, by?y na owe czasy bardzo ci??kim orzechem do zgryzienia dla wrogich wojsk. Jednak?e to wymusi?o dynamiczny rozw?j nauki pod wzgl?dem wojskowo?ci. Gdyby nie te twierdze, jak Malbork, czy Krak?w, to wiele machin obl??niczych by nigdy nie powsta?o. Nap?dza?o to ca?e ko?o gospodarcze i technologiczne, co udowadnia, ?e architektur? mo?na nazwa? „Motorem rozwoju nauki, techniki i kultury”. Niegdy? nazywano j? nawet „ kr?low? wszystkich sztuk”. Dzi?ki swoim innowacyjnym rozwi?zaniom, jak sklepienia krzy?owo-?ebrowe i gwia?dziste, ?uki przyporowe, ?uki ostre, gotyk osi?gn?? tak znakomit? form?. Wa?ne jest tak?e zdobnictwo, portale, maswerki czy rozety.