Królestwo Skarlandu

Trudno jednoznacznie wyznaczy? dat? pocz?tku kszta?towania si? architektury Staro?ytnego Rzymu. Jest to jednak z pewno?ci? wiek VI p.n.e. kiedy to miasto Rzym zacz??o podboje okolicznych teren?w. Wtedy to zaczyna  kszta?towa? si? styl rzymski pod wp?ywem stylu hellenistycznego (Grecja)  oraz stylu etruskiego.

Domy   
Rzymskie domy, zwane willami, wzorowano na domach greckich, z jedn? r??nic?. Domy rzymskie zawiera?y w centrum tak zwane atrium, tj. pomieszczenie z basenem na wod? deszczow?, o?wietlone przez otw?r w dachu. Oczywi?cie na wybudowanie willi, pozwoli? sobie mogli jedynie najbogatsi Rzymianie.

?wi?tynie
?wi?tynie Rzymskie, tak?e by?y budowane na wz?r greckich, lecz z pewnymi r??nicami. Greckie wznoszone by?y na tr?jstopniowych podstawach, dost?pne wi?c by?y z ka?dej strony, rzymskie natomiast mia?y wej?cie tylko z przodu. Przyk?adem wspania?ej architektury ?wi?tynnej Staro?ytnego Rzymu, mo?e by? Panteon, zbudowany na planie ko?a z prostok?tnym portykiem z przodu. Nowo?ci? techniczn? Rzymian jest kopu?a, kt?ra tu w?a?nie zosta?a zastosowana. Og?lnie jednak Rzymianie do wszystkich zasad sztuki greckiej odnosili si? ma?o precyzyjnie i dlatego ich ?wi?tynie nie s? ju? tak doskona?e. Wyprzedzali natomiast Grek?w pod wzgl?dem konstrukcyjnym i technicznym.

(http://mojewycieczki.w.interia.pl/Italia/Rzym/panteon.jpg)

Styl kompozytowy
Rzymianie byli bardzo m?drym narodem, st?d te? to co dobre, przejmowali od narod?w podbitych, cz?sto to poprawiali, zmieniali i modyfikowali. W ten?e spos?b powsta? w architekturze porz?dek kompozytowy, kt?ry ??czy? w sobie greckie porz?dki: jo?ski i koryncki. Najbardziej widoczne po??czenie by?o w kolumnach, kt?rych g?owice, nad korynckimi li??mi akantu, mia?y jo?skie ?limacznice.

(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Kapitel_kompozytowy.svg/300px-Kapitel_kompozytowy.svg.png)

Styl toska?ski
Tak?e i styl toska?ski, stworzony przez Rzymian, wykszta?ci? si? z greckiej architektury. W tym wypadku zmodyfikowany zosta? porz?dek dorycki. Zmianie uleg? fakt, ?e kolumny doryckie mia?y ??obienia, natomiast toska?skie by?y g?adkie i sta?y na bazie, podczas gdy doryckie, nie mia?y bazy i umiejscowione by?y bezpo?rednio na stylobacie.

(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/PalladioTuscan.jpg/220px-PalladioTuscan.jpg)

Cement
Rzymscy in?ynierowie, jako pierwsi na ?wiecie stworzyli cement, kt?ry stanowi? podstaw? do budowy dr?g i wielu budowli. Sta? si? on tak?e pierwowzorem dla p??niejszych zapraw i tynk?w stworzonych przez Rzymian. Produkowany by? g??wnie z popio??w wulkanicznych, wody i wapieni. Dzi?ki niemu rzymskie budowle mia?y mia?d??c? przewag? techniczn? nad innymi budynkami ?wiata staro?ytnego.

Akwedukty
?wietnym przyk?adem architektury Rzymian, jest akwedukt, zbudowany z doskona?ej w architekturze formy pod wzgl?dem technicznym jak i estetycznym, czyli ?uku. To w?a?nie akwedukty pozwoli?y doprowadza? wod? z g?r do miast, przez tereny cz?sto niekorzystne dla takiego transportu. Akwedukty stanowi?y olbrzymie konstrukcje arkadowe, kt?re wype?nia?y doliny, tak, aby g?r?, w uszczelnionym korycie mog?a p?yn?? woda. Ich d?ugo?? cz?sto si?ga?a kilkunastu kilometr?w. Jednym z najs?ynniejszych zachowanych do czas?w dzisiejszych akweduktem, jest akwedukt w Segovii (Hiszpania).

(http://cudaswiata.pl/photos/akwedukt_w_segowii05.jpg)

?uki triumfalne
Dzi?ki ?ukom, kt?re pozwalaj? przenie?? ci??ar z cz??ci ?rodkowej r?wnomiernie na podpory, opr?cz akwedukt?w, powsta?y r?wnie? tzw. ?uki triumfalne. By?y one budowane dla uczczenia wielkich wydarze?, jak zwyci?stwo w wojnie, czy te? uko?czenie d?ugotrwa?ej budowy wa?nej drogi. ?uki triumfalne ozdabiane by?y licznymi p?askorze?bami. Do naszych czas?w, zachowa?o si? wiele z nich na terenie dawnego Cesarstwa. W samym mie?cie Rzymie s? 3. Dobrym przyk?adem takiej budowli jest „?uk ku czci Trajana w Benewencie”.

(http://www.sabi.lama.net.pl/trajan.jpg)

Drogi rzymskie
Cesarstwo Rzymskie dla zabezpieczenia ca?ego terytorium musia?o sprawnie przemieszcza? swoje oddzia?y po ca?ym kraju. Dodatkowo wiadomo?ci, musia?y by? szybko i sprawnie przekazywane z granic Imperium do stolicy- Rzymu. A ?eby gospodarka kwit?a i mog?a utrzyma? armi?, musia?a dzia?a? pr??nie i sprawnie. Do osi?gni?cia wszystkich tych cel?w konieczne by?o wybudowanie sieci dr?g. Spos?b ich budowania, przej?ty zosta? od Etrusk?w i udoskonalony. Ka?da z dr?g by?a budowana wed?ug schematu. Najpierw trzeba by?o wyr?wna? teren pod budow? drogi i wykona? wykop, oraz rowy odwadniaj?ce. Nast?pnie w wykopie uk?adano warstw? kamieni po??czonych ze sob? zapraw?. Na to k?adziono warstw? mniejszych kamieni ??czonych zapraw?, a nast?pnie warstw? ?wiru z zapraw?. Ostatni? warstw? wyr?wnuj?c? by?a warstwa ?wiru zmieszanego z piaskiem. W p??niejszych czasach, na sam wierzch uk?adano p?yty kamienne. Wzd?u? dr?g ustawiane by?y kamienie milowe, co jedn? mil? rzymsk? (1478,5m). Znajdowa?y si? tam r?wnie? stacje poczty oraz liczne zajazdy dla podr??nych. Na skrzy?owaniach dr?g sta?y kapliczki po?wi?cone larom. Na zdj?ciu odcinek drogi Via Appia.

(http://i1.trekearth.com/photos/25195/via_appia_antica1.jpg)

Termy
W Staro?ytnym Rzymie znaczn? rol? odgrywa?y termy, kt?re by?y kompleksami rekreacyjno- wypoczynkowymi, gdzie wielu obywateli rzymskich sp?dza?o d?ugie godziny. Obowi?zkowymi pomieszczeniami w ka?dej rzymskiej ?a?ni by?y: szatnia, baseny z zimn?, ciep?? i gor?c? wod?, ?a?nie parowe, sale masa?u, sale wypoczynkowe, bufety, sale gier, sale muzyczne, biblioteki, boiska, stadiony. Pierwsze termy powsta?y w Pompejach oko?o II w. p.n.e., a ich budowa w innych cz??ciach Cesarstwa, zacz??a si? oko?o wiek p??niej. P??niejsi cesarze budowali sobie termy w r??nych zak?tkach Imperium i nazywali je swoim imieniem. Do najlepiej zachowanych term do czas?w dzisiejszych nale?y z pewno?ci? ?a?nia w Bath (dzisiejsze terytorium Wielkiej Brytanii). ?atwo wi?c zauwa?y? sk?d wzi??a si? w j?zyku angielskim nazwa ?azienki (bathroom).

(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Roman_Baths_in_Bath_Spa,_England_-_July_2006_edit3.jpg/300px-Roman_Baths_in_Bath_Spa,_England_-_July_2006_edit3.jpg)

Amfiteatry
Amfiteatr jest wynalazkiem czysto rzymskim. By?a to budowla, s?u??ca do ogl?dania walk gladiator?w, rekonstrukcji bitew l?dowych i morskich, walk ze zwierz?tami. Z pocz?tku, elipsoidalny plac na kt?rym rozgrywa?y si? wydarzenia, by? otoczony ?awkami, stoj?cymi na wolnym powietrzu. Z czasem tworzy?y si? kolejne rz?dy ?awek stawiane coraz wy?ej na usypanych zboczach. W ko?cu amfiteatr przybra? kszta?t osobnej zamkni?tej budowli, gdzie w zale?no?ci od potrzeby, nad widowni? mo?na by?o rozci?gn?? p??cienne os?ony (velarium), by chroni? widz?w przed promieniami s?onecznymi lub deszczem. W przeciwie?stwie do greckiego teatru, kt?ry by? na wolnej przestrzeni i mia? kszta?t p??kolisty, rzymski amfiteatr by? jakby z??czeniem dw?ch teatr?w. Budowano w Nim wiele udogodnie?, jak np.: podziemne pomieszczenia, gdzie gladiatorzy mogli si? szykowa? do walki, gdzie trzymano r??ne dzikie zwierz?ta, a tak?e sie? korytarzy, kt?re pozwala?y szybko  i sprawnie zape?ni? i zwolni? ca?? widowni? (cavea). ??cznie amfiteatry mog?y pomie?ci? kilkana?cie tysi?cy widz?w. ?wietnym przyk?adem takiej budowli jest Koloseum.

(http://www.naszrzym.pl/wp-content/uploads/koloseum.jpg)

Cyrki
Cyrk rzymski s?u?y? jako miejsce wy?cig?w kwadryg. By? odpowiednikiem greckich stadion?w i hipodrom?w. Mia? kszta?t wyd?u?onej elipsy, arena oddzielona by?a od widowni rowem dla zapewnienia bezpiecze?stwa widz?w. Na obwodzie areny znajdowa?y si? 2 tory, oddzielone od siebie niskim murem (spina). Na jednym ko?cu mie?ci? si? wira? s?up?w, na drugim za? stajnie. Najwi?kszym cyrkiem bez w?tpienia by? Circus Maximus (ok. VI w. p.n.e.), kt?ry mia? d?ugo?? 650m i m?g? pomie?ci? nawet 250 tysi?cy widz?w (dla por?wnania - cyrk Nerona i Kaliguli z I w. mia? d?ugo?? 350m). Przepych i skala na jak? budowali rzymianie zdumiewa po dzie? dzisiejszy, kiedy najwi?ksze obiekty sportowe tego typu mog? pomie?ci? co najwy?ej 100 tysi?cy widz?w.

(http://www.romanum.historicus.pl/Zdj/Circus_Maximus_Rome.jpg)

Fora
Forum (rzymski odpowiednik greckiej agory), stanowi?o rynek miejski. Pocz?tkowo by?o to centrum kulturalne miasta, gdzie znajdowa?y si? rozmaite ?wi?tynie, kurie, bazyliki, ?uki triumfalne. P??niej, zacz??y si? tworzy? fora handlowe (rynki), gdzie rozmaici kupcy handlowali swoimi towarami. Najwi?kszym i najznamienitszym forum miejskim, by?o Forum Romanum w Rzymie. By?o to centrum ?ycia ca?ego Imperium Rzymskiego. To tam odbywa?y si? najwa?niejsze s?dy, tam znajdowa?a si? Kuria (budynek Senatu), na schodach kt?rej w 44 r. p.n.e. zamordowany zosta? Gajusz Juliusz Cezar. Tam w?a?nie znajdowa?o 9 ?wi?ty? po?wi?conych:
-Cezarowi,
-Romulusowi (mitycznemu za?o?ycielowi Rzymu),
-Saturnowi,
-We?cie,
-Wenus i Romie,
-Antoninowi i Faustynie,
-Wespazjanowi,
-Kastorowi i Polluksowi,
-Zgodzie,
Do dzisiejszych czas?w zachowa?y si? jedynie ruiny dawnego centrum ?wiata.
   
(http://www.naszrzym.pl/wp-content/uploads/forumromanum.jpg)

Mauzolea i Nekropolie
Rzymianie wielkim szacunkiem darzyli zmar?ych. Ich cia?a palili, umieszczali w urnach, kt?re by?y zamykane w mauzoleach, niekt?re z nich tworzy?y do?? poka?ne budowle, jak cho?by Mauzoleum Hadriana w Rzymie, przeznaczone dla cesarza, jego rodziny oraz jego nast?pc?w. Grobowiec zbudowano na podstawie w kszta?cie kwadratu o boku 89 m i wysoko?ci 15 m. Na niej postawiono koliste mauzoleum o ?rednicy 64m, wysokie na 21m. W 271 roku budowla zosta?a w??czona w system mur?w obronnych Rzymu. Od tej pory zastosowania budowli si? zmienia?y. Nekropolie stanowi?y kompleks mauzole?w i odpowiada?y dzisiejszym cmentarzom, z t? r??nic?, ?e zamiast nagrobk?w, rzymska nekropolia mia?a liczne krypty i kaplice grobowe.

(http://cudaswiata.archeowiesci.com/wp-content/uploads/2008/08/romacastelsantangelo-2.jpg)
   
Podsumowuj?c, architektura Staro?ytnych Rzymian opiera?a si? o wykorzystanie ?uk?w, czego dowodem s? chocia?by akwedukty, czy ?uki triumfalne, oraz o u?ycie kolumn, co widoczne jest przy prawie  wszystkich budowlach rzymskich. Dodatkowo rewolucyjnym w budownictwie by?o zastosowanie cementu, zaprawy murarskiej oraz tynku. Rzymianie faktycznie wiele czerpali z kultury greckiej, jednak potrafili odkrycia i pomys?y grek?w odpowiednio zmodernizowa? i zastosowa? w swoich budowlach. Stawiali przede wszystkim na u?ytkowo??. W ka?dym prawdziwym Rzymskim mie?cie, nie mog?o zabrakn?? term, bie??cej wody (akwedukty), poka?nego Forum, kompleksu ?wi?ty?, amfiteatru.  Rzymscy Obywatele, jak nikt inny cenili komfort ?ycia. Rzymianie ?wietno?? swojego Imperium, zawdzi?czaj? w du?ej mierze architekturze.