bp dr net. Pio Maria Facibeni
Rodzaje Mszy ?w.
Ze wzgl?du na spos?b odprawiania rozr??niamy Msze ?w.:
1. Pontyfikalne (biskupie).
2. Uroczyste, z asyst? diakona i subdiakona (Solenne).
3. ?piewane.
4. Czytane, czyli ciche lub prywatne (Recytowane).
Ze wzgl?du na por? odprawiania rozr??niamy Msz? ?w.:
1. Prymari? (tj. pierwsz? Msz? w ci?gu dnia).
2. Wotyw? (tj. Msz? ?w. mi?dzy pierwsz? a ostatni? Msz? ?w.).
3. Sum? (tj. ostatni? lub przedostatni? Msz? ?w. w niedziel? i ?wi?ta).
Odr??nia si? te? Msze ?w. za ?ywych i za zmar?ych, kt?re nigdy nie ??cz? si? w intencji kap?ana, a tak?e Msze ?w.:prymicyjne (pierwsza Msza ?w. nowo wy?wi?conego kap?ana) i ?lubne (?lub rzymski).
Podzia? Mszy ?w.
Msza ?w. dzieli si? na: Msz? katechumen?w i Msz? wiernych, kt?ra dzieli si? na trzy cz??ci:
1. Ofiarowanie.
2. Przeistoczenie.
3. Komuni? ?w. i Zako?czenie
W obydwu cz??ciach Mszy ?w. mamy modlitwy sta?e i zmienne, czyli zale?ne od uroczysto?ci.
Msza katechumen?w obejmuje:
1. Modlitwy u st?p o?tarza.
2. Introit.
3. Kyrie.
4. Gloria.
5. Kolekt?.
6. Lekcj? (Episto??).
7. Modlitwy po lekcji (Gradua?, Traktus lub Alleluja).
8. Ewangeli?.
9. Credo.
Modlitwy u st?p o?tarza rozpoczyna kap?an po z?o?eniu kielicha na ?rodku o?tarza i otwarciu msza?u odm?wieniempsalmu 42 "Os?d? mnie Bo?e", w kt?rym wyra?a pragnienie z?o?enia Bogu ofiary i prosi o oddalenie wp?ywu wrog?w zbawienia. W?wczas nast?puje spowied? powszechna. W spowiedzi powszechnej - Confiteor, kt?r? odmawia z trzykrotnym biciem si? w piersi i w modlitwach z ni? zwi?zanych - Miseratur i Indulgentiam - prosi kap?an ooczyszczenie duszy, by m?g? z czystym sercem odprawi? Msz? ?w. Odm?wiwszy jeszcze trzy wezwania o ?ask? i mi?osierdzie Bo?e, kap?an wyprostowuje si?, pozdrawia wiernych s?owami "Dominus vobiscum", przyst?puje do o?tarza, ca?uje relikwie ?w., i idzie na lew? stron? o?tarza by odczyta? Introit.
Introit (wst?p) wyra?a my?l przewodni? dnia lub uroczysto?ci, w kt?r? Msz? ?w. si? odprawia.
Kyrie odmawia kap?an - po przeczytaniu Introitu - na ?rodku o?tarza (sze?? razy "Kyrie Eleison" i trzy razy "Chryste Eleison" jako pozosta?o?? po litanii do Wszystkich ?wi?tych, ?piewanej w pierwszych wiekach na pocz?tku Mszy ?w.)
Po Kyrie odmawia lub intonuje kap?an Gloria (Chwa?a na wysoko?ci Bogu) - hymn na cze?? Tr?jcy ?w., ?piewany przez anio??w nad stajenk? betlejemsk?.
Odm?wiwszy Gloria kap?an ca?uje o?tarz, m?wi "Dominus Vobiscum" i czyta lub ?piewa Oremus i Kolekt? (zbiorow? modlitw?), dostosowan? do ?wi?ta i zakonczon? wezwaniem Jezusa Chrystusa, Najwy?szego Kap?ana i Po?rednika mi?dzy Bogiem i lud?mi.
Po Kolekcie (kt?r? nazywa si? te? Oracj?) nast?puje czytanie Lekcji, zawieraj?cej ust?py Pisma ?w. Starego i Nowego Testamentu (z wyj?tkiem psalm?w i Ewangelii).
Mi?dzy Lekcj? i Ewangeli? jako pozosta?o?ci dawnych ?piew?w czyta si? Gradua? (pie?? na stopniach), Tractus (pie?? pokutna w Wielkim Po?cie) lub Alleluja (w czasie wielkanocnym). W niekt?re ?wi?ta czyta si? Sekwencj? czyli hymn.
Do Ewangelii przygotowuje si? kap?an przez odm?wienie dw?ch modlitw o ?ask? godnego Jej g?oszenia. Przed Ewangeli? czyni kap?an tzw. ma?y znak krzy?a ?w. na czole, na ustach i na piersiach. Wierni w czasie Ewangeliipowstaj? z miejsc dla uszanowania s??w Chrystusa. W niedziele i ?wi?ta wierni wys?uchuj? kazania.
Credo odmawiane lub ?piewane po Ewangelii na ?rodku o?tarza jest wyznaniem wiary (niceo-konstantynopolita?skim) w Tr?jc? ?w.
Msza wiernych
Msza wiernych zosta?a podzielona na trzy cz??ci: Ofiarowanie, Przeistoczenie, Komuni? ?w. i Zako?czenie.
Ofiarowanie obejmuje: Oremus z Ofertorium, ofiarowanie dar?w, umycie r?k, modlitw? do Tr?jcy ?w., Orate Fratres i Sekret?. Po Credo pozdrawia kap?an wiernych s?owami "Dominus Vobiscum", m?wi "Oremus" i czyta z msza?uOfertorium (wiersz psalmu lub wyj?tek z innych ksi?g Pisma ?w.). Rozebrawszy nast?pnie kielich, bierze Hosti? na patenie i ofiaruje Bogu Ojcu za nasze grzechy m?wi?c "Suscipe Sancte Pater" (Przyjmij Ojcze ?wi?ty). Ofiaruj?c potem kielich z winem i odrobin? wody (na znak po??czenia natury Boskiej i ludzkiej w Chrystusie), pob?ogos?awion? w osobnej modlitwie, kap?an m?wi "Offerimus Tibi Domine" (Ofiarujemy Ci Panie kielich zbawienia).
Wraz z winem i chlebem kap?an ofiaruje Bogu siebie i wiernych. Po ofiarowaniu dar?w nast?puje umycie r?k(symbolizuje czysto?? duszy kap?a?skiej) z r?wnoczesnym odm?wieniem psalmu 25 "Lavabo" (Umywam z niewinnymi r?ce moje).
Nast?pnie na ?rodku o?tarza pochylony g??boko odmawia kap?an modlitw? do Tr?jcy ?w. o przyj?cie z?o?onych dar?w na pami?tk? M?ki Zmartwychwstania i Wniebowst?pienia Pana Jezusa, rozpoczynaj?c? si? od s??w "Suscipe Sancta Trinitas" (Przyjmij Tr?jco ?w.).
Po tej modlitwie kap?an zwraca si? do wiernych z pro?b?, wyra?on? s?owami "Orate fratres" (M?dlcie si? bracia), by razem z nim modlili si? do Boga o przyj?cie ofiary, na co ministrant odpowiada w imieniu wiernych "Suscipiat" (Niech przyjmie Pan).
Sekreta - cicha modlitwa, kt?r? kap?an odmawia na zako?czenie Ofiarowania, ponawia w ??czno?ci ze z?o?onymi darami pro?by zawarte w Kolekcie, odmawianej na pocz?tku Mszy ?w. (tyle jest Sekret ile Kolekt).
Przeistoczenie obejmuje: wst?p ("Prefacja i Sanctus", pi?? modlitw przed Przeistoczeniem, Przeistoczenie i sze?? modlitw po Przeistoczeniu. Wst?pem do Przeistoczenia s?: "Prefacja" (modlitwa dzi?kczynna i pochwalna) i "Sanctus"(trzykrotne "?wi?ty"). Modlitwy te rozpoczynaj? kanon Mszy ?w. (tzn. modlitwy i obrz?dy od "Prefacji" a? do Komunii ?w.). Modlitwy przed Przeistoczeniem s? nast?puj?ce:
1. Modlitwa za Ko?ci??, papie?a, biskup?w, kap?an?w i wiernych ("Te igitur" - Ciebie przeto).
2. Modlitwa za ?ywych (Memento za ?ywych).
3. Wspomnienie ?wi?tych dla uproszenia ich wstawiennictwa (Naj?w. Maryi Panny, Dwunastu Aposto??w i Dw?ch M?czennik?w).
4. Modlitwa o przyj?cie ofiary ("Hanc igitur" - T? przeto ofiar?).
5. Modlitwa o przeistoczenie ofiary chleba i wina w Cia?o i Krew Jezusow? ("Quam oblationem" - Ofiar? T?).
Przeistoczenie polega na powt?rzeniu s??w Chrystusowych z Ostatniej Wieczerzy nad chlebem - "To jest bowiem Cia?o moje...", nad winem - "To jest bowiem kielich Krwi mojej...", skutkiem czego chleb staje si? prawdziwym Cia?em, a wino prawdziw? Krwi? Jezusow?.
Oddzielna konsekracja chleba i wina symbolizuje gwa?town? ?mier? Chrystusa na krzy?u, w czasie kt?rej Krew wyp?yn??a z Cia?a Jezusowego. Przed i po podniesieniu Hostii ?w. i kielicha z Krwi? kap?an kl?ka z czci?, a wierni adoruj? ?wi?te Postacie w skupieniu, na kl?czkach.
Modlitwy po Przeistoczeniu s? nast?puj?ce:
1. Ofiarowanie Cia?a i Krwi Pana Jezusa Bogu na pami?tk? M?ki, Zmartwychwstania i Wniebowst?pienia Pana Jezusa ("Unde et memores" - Przeto pomni).
2. Pro?ba do Boga o przyj?cie ofiary z takim upodobaniem, z jakim przyj?? ofiar? Abla, Abrahama i Melchizedeka ("Supra quae" - Na te dary racz spojrze?).
3. Pro?ba o przeniesienie Ofiary przez anio?a na o?tarz niebieski ("Suplices Te rogamus" - Pokorne Ci? prosimy).
4. Memento za zmar?ych, by uprosi? im miejsce och?ody, ?wiat?o?ci i pokoju.
5. Wspomnienie ?wi?tych (o?miu m?czennik?w i siedmiu m?czenniczek) dla uproszenia zbawienia duszy ("Nobis quoque" - Tak?e nam grzesznym).
6. "Per Ipsum" (Przez Niego) z pi?ciokrotnym prze?egnaniem kielicha Hosti? ?w. i ze s?owami wyra?aj?cymi wiar?, ?e B?g wszystko stworzy?, po?wi?ca i b?ogos?awi i udziela przez Po?rednika, Jezusa Chrystusa.
S?owami "Przez wszystkie wieki wiek?w. Amen" ko?czy si? ostatnia modlitwa po Przeistoczeniu i zarazem Kanon Rzymski (niezmienna cz??? Mszy ?w.).
Komunia ?w. obejmuje przygotowanie do Komunii ?w. i Jej przyj?cie. Przygotowanie do Komunii ?w. stanowi:
1. Odm?wienie "Pater Noster" (Ojcze Nasz).
2. Z?amanie Hostii na trzy cz??ci. Dwie cz??ci sk?ada kap?an na patenie, a najmniejsz? b?ogos?awi trzy razy kielich i wpuszcza j? do kielicha ze s?owami "Pax Domini" (Pok?j Pana niech zawsze b?dzie z wami).
3. "Agnus Dei" (Baranek Bo?y) z trzykrotnym uderzeniem si? w piersi w postawie pochylonej.
4. Trzy modlitwy przed Komuni? ?w.:
a) "Domine, qui dixisti" (Panie, kt?ry? powiedzia?).
b)"Domine Jesu Christe, Fili Dei" (Panie Jezus Chryste, Synu Boga ?ywego).
c) "Perceptio Corporis" (Przyj?cie Cia?a Twego), w kt?rym kap?an prosi o pok?j zewn?trzny i wewn?trzny oraz o zbawienne skutki Komunii ?w.
Przyj?cie Komunii ?w. odbywa si? w nast?puj?cy spos?b: Kap?an kl?ka, wstaje, bierze w lew? r?k? Hosti? ?w. oraz paten? i bij?c si? trzykrotne praw? r?k? w piersi m?wi: "Domine non sum dignus" (Panie nie jestem godzien), ?egna si? Hosti? ?w. i nast?pnie J? spo?ywa. Potem kap?an odkrywa kielich, kl?ka, zbiera przy pomocy pateny okruchy Hostii z korpora?u i wsypuje je do kielicha, bierze kielich do r?ki, czyni znak krzy?a ?w. kielichem i wypija Krew Przenaj?wi?tsz?. Po Komunii ?w. obmywa kap?an kielich i palce reszt? wina i wody, kt?ra pozosta?a w ampu?kach.
Wiernym podaje kap?an Komuni? ?w. po odm?wieniu spowiedzi powszechnej (przez ministranta), udzieleniu absolucji(rozgrzeszenia pozasakramentalnego), po "Ecce Agnus Dei" (Oto Baranek Bo?y) i trzykrotnym "Domine non sum dignus" (Panie nie jestem godzien), wymawiaj?c przy ka?dym przyjmuj?cym Komuni? ?w. s?owa: "Corpus Domini nostri" (Cia?o Pana naszego Jezusa Chrystusa niech strze?e duszy twej na ?ywot wieczny. Amen).
Zako?czenie Mszy ?w. obejmuje: "Communio", czyli Antyfon? po ubraniu kielicha, "Dominus Vobiscum" i modlitw? ko?cow?, tzw. "Postcommunio" (dzi?kczynienie za Komuni? ?w.), powt?rne "Dominus Vobiscum" i "Ite missa est"(Id?cie, Msza ?w. sko?czona) - (o ile by?o "Gloria" we Mszy ?w.), "Benedicamus Domino" (B?ogos?awmy Panu) - (o ile nie by?o "Gloria" we Mszy ?w.), "Requiescant in pace" (niech odpoczywaj? w pokoju) - (we Mszach ?w. ?a?obnych),ostatnie b?ogos?awie?stwo (po kr?tkiej modlitwie do Tr?jcy ?w.) i "Ostatni? Ewangeli?" (?w. Jana).
Z rozporz?dzenia papie?a Leona XIII po cichej Mszy ?w. odmawia si? trzy razy Zdrowa? Maryjo, Witaj Kr?lowo i modlitw? do ?w. Micha?a Archanio?a. Za? ?w. Pius X doda? do tych modlitw potr?jne "Naj?wi?tsze Serce Jezusa..." w intencji Ko?cio?a.
Uczestniczenie we Mszy ?w.
W niedziele i ?wi?ta jeste?my pod grzechem ci??kim zobowi?zani wys?ucha? Mszy ?w. Obowi?zkowi temu mo?emy zado??uczyni? w ka?dym ko?ciele, kaplicy publicznej i p??publicznej (w prywatnej tylko osoby uprawnione), winni?my jednak wybiera? przede wszystkim sw?j ko?ci?? parafialny. Ko?ci?? zach?ca nas, by?my brali udzia? we Mszy ?w. wdni powszednie.
Poniewa? jako cz?onkowie Mistycznego Cia?a Jezusowego mamy udzia? w Kap?a?stwie Jezusa, winni?my bra? czynny udzia? we Mszy ?w. (odprawia? j? razem z kap?anem i Chrystusem - Arcykap?anem). W tym celu winni?my pozna? jak najlepiej cz??ci Mszy ?w., jej modlitwy i obrz?dy w czym dopomaga nam mszalik.
Najlepszym sposobem uczestniczenia we Mszy ?w. jest odmawianie modlitw (ciche lub g?o?ne w czasie Mszy ?w. recytowanej) mszalnych razem z kap?anem i przyj?cie Komunii ?w. sakramentalnej lub przynajmniej duchowej.Odmawiaj?c z kap?anem modlitwy mszalne winni?my by? o?ywieni pragnieniem z?o?enia Bogu wraz z Ofiar? Chrystusa tak?e ofiary swego ?ycia (cierpie? i trud?w) i wnika? w tre?? odmawianych modlitw mszalnych.
W czasie modlitw u st?p o?tarza wzbudzamy ?al za grzechy. Podczas "Gloria" uwielbiamy Tr?jc? ?w. Z "Lekcji", "Ewangelii", kazania i "Credo" czerpiemy pouczenie dla swego ?ycia. W czasie Ofiarowania sk?adamy na patenie obok Hostii ofiar? ze swego ?ycia. W Memento za ?ywych modlimy si? za ca?y Ko?ci?? ?w. W czasie Przeistoczenia witamy i uwielbiamy Jezusa Eucharystycznego. W Memento za zmar?ych wspominamy swych bliskich zmar?ych i wszystkiedusze czy??cowe. W czasie Komunii ?w. przyst?pujemy do Sto?u Pa?skiego lub przynajmniej wzbudzamy pragnienie przyj?cia Jezusa do serca (komunia duchowa). Na zako?czenie Mszy ?w. dzi?kujemy za otrzymane dobrodziejstwa i zaopatrzenie w b?ogos?awie?stwo Bo?e idziemy do domu, by spe?nia? swe obowi?zki jako nieustann? ofiar? ?ycia dla Boga.
Powy?sze my?li i uczucia mo?emy wzbudza? tak?e wtedy, gdy zamiast mszalika u?ywamu innej ksi??eczki do nabo?e?stwa lub ?piewamy pie?ni w czasie Mszy ?w.
Znane s? te? dwa inne sposoby uczestniczenia we Mszy ?w.:
1. Przez wzbudzenie odpowiednich akt?w strzelistych (np.: 'B?d? mi?o?ciw grzesznej duszy mojej", "O?wie? m?j rozum", "Kocham Ci? i chc? Ci wiernie s?u?y?" etc.).
2. Przez rozpami?tywanie m?ki i ?mierci Jezusa.
W czasie Mszy ?w. recytowanej wierni odmawiaj? modlitwy razem z kap?anem po cichu lub g?o?no, niekt?re za? modlitwy, "Lekcj?" i "Ewangeli?" czyta osoba duchowna.