Temat: Analiza teologiczna transsubstancjacji i konsubstancjacjiPromotor: prof. zw. dr hab. net. Franz Ferdinand kard. von Habsburg-Lothringen1. Poj?cie przeistoczenia - transsubstancjacjiTranssubstancjacja - termin teologiczny dotycz?cy Eucharystii, oznaczaj?cy rzeczywist? i trwa?? przemian? chleba w Cia?o Pa?skie i wina w Krew. Sformu?owany w ?redniowieczu,w tamtych czasach jego problematyk? zajmowali si? m.in Radbertus Paschasius czy Piotr Damiani.
Jednak?e najbardziej solidnym ?r?d?em wiedzy o ?wczesnej formie tego pogl?du oraz najbardziej zrozumia?? syntez? jest fragment pierwszego artyku?u zagadnienia nr 75 z "Sumy teologicznej" Tomasza z Akwinu:
Cytat(...) A jednak Hilary [z Poitiers] stwierdza: „Wykluczona jest w?tpliwo?? co do prawdziwo?ci
Cia?a i Krwi Chrystusa. Oto i sam Pan o?wiadcza publicznie i wiara nasza, ?e Cia?o
Jego prawdziwie jest pokarmem a Krew Jego prawdziwie napojem". Ambro?y [z Mediolanu] za?
m?wi: ,,Jak prawdziwym Synem Bo?ym jest Pan, Jezus Chrystus, tak prawdziwe jest
przyjmowane przez nas Jego Cia?o, a Jego prawdziwa Krew jest napojem".
Zmys?y nie mog? stwierdzi? obecno?ci prawdziwego Cia?a i Krwi Chrystusa
w sakramencie Eucharystii. O tej obecno?ci m?wi nam jedynie wiara w oparciu o
Bo?e ?wiadectwo. Nawi?zuj?c do s??w Pana: „To jest Cia?o moje, kt?re za was
b?dzie wydane", Cyryl [Jerozolimski] m?wi: ,,Nie w?tp w prawdziwo?? s??w Zbawiciela, ale
raczej przyjmij je z wiar?. On nie k?amie, wszak sam jest Prawd?" (...).
W tym samym czasie problem transsubstancjacji zostaje sformu?owany dogmatycznie przez Sob?r latera?ski IV, kt?ry twierdzi:
CytatJezus Chrystus jest (...) ofiar?, kt?rego cia?o i krew prawdziwie zawarte s? w sakramencie o?tarza pod postaciami chleba i wina (...)
W dalszych latach Reformacja wzbudza kontrowersje wok?? dogmatu prezencji Cia?a i Krwi, powi?zane te? z kultem Cia?a i Krwi czy te? komunikowania, kt?re stanowczo obala Sob?r trydencki.
Ostatecznym potwierdzeniem uznawania przez Ko?ci?? katolicki zasady przeistoczenia jest encyklika Paw?a VI "Mysterium fidei" oraz "Wyznanie wiary Ludu Bo?ego", w kt?rym pisze:
CytatWierzymy, ?e tak jak chleb i wino konsekrowane przez Pana podczas Ostatniej Wieczerzy przemieni?y si? w Cia?o Jego i w Jego Krew, kt?re niebawem mia?y by? za nas na krzy?u ofiarowane, r?wnie? chleb i wino konsekrowane przez kap?ana przemieniaj? si? w Cia?o i Krew Chrystusa zasiadaj?cego w chwale niebieskiej.
Wierzymy, ?e tajemna obecno?? Pana pod postaci? tych rzeczy, kt?re naszym zmys?om w dalszym ci?gu okazuj? si? takimi jak przedtem, jest prawdziwa, rzeczywista i substancjalna. (...)
Ta tajemnicza przemiana w spos?b nale?yty i w?a?ciwy nazywana jest przez Ko?ci?? ?wi?ty przeistoczeniem (transsubstantiatio). (...)
Uwa?a si?, ?e przeistoczenie zachodzi w pewnych, dok?adnych warunkach:
- konsekracja jest dokonywana dzi?ki ofierze dokonanej przez wy?wi?conego prezbitera b?d? biskupa, w ramach liturgii Mszy ?w.
- jest dokonywana na chlebie i winie, podobnych do tych u?ytych przy Ostatniej Wieczerzy
- dokonuje si? na s?owa konsekracji (Bierzcie i jedzcie..., Bierzcie i pijcie... )
Dogmat transsubstancjacji daje podwaliny kultu Naj?wi?tszego Sakramentu, a cuda eucharystyczne potwierdzaj? s?uszno?? tego dogmatu.
Podsumowuj?c: transubstancjacja jest dogmatem, sformu?owanym przez teolog?w ?redniowiecznych, dotycz?cy rzeczywistej, prawdziwej, trwa?ej i substancjalnej przemiany chleba i wina w Cia?o i Krew Chrystusa.
2. Okre?lenie zasady konsubstancjacji i por?wnanie z transsubstancjacj?Konsubstancjacja - doktryna teologiczna, w?a?ciwa dla luteranizmu, przeciwstawna transsubstancjacji. R?wnie? narodzi?a si? w czasach ?redniowiecznych, a jej propagatorem by? sam ?w. Augustyn, kt?ry m?wi?:
CytatA? do sko?czenia ?wiata Pan jest na
wysoko?ciach, lecz i tu, z nami jest Prawda Pana. To Cia?o, w kt?rym On
zmartwychwsta?, ma przebywa? w jednym miejscu, a Prawda Pa?ska szerzy si?
wsz?dzie.
co ?w. Tomasz w "Sumie" komentuje:
CytatWi?c w sakramencie Eucharystii nie ma Cia?a Chrystusa w
rzeczywisto?ci, a jest on tylko znakiem tego Cia?a.
R?wnie? wed?ug niego Augustyn twierdzi, ?e w sakramencie
o?tarza Chrystus nie jest obecny fizycznie.
Zdanie to podzielili reformatorzy, z Marcinem Lutrem na czele. Jednak?e, jak by?o wzmiankowane wcze?niej, Sob?r trydencki pot?pi? ?w pogl?d.
W ramach dlaszego post?pu i rozwoju protestantyzmu doktryna by?a modyfikowana, a dogmat o prezencji Chrystusa nawet ca?kowicie obalany (m.in. przez U. Zwingliego).
Do ca?ych kontrowersji dotycz?cych tej?e doktryny doprowadzi?y twierdzenia:
- ?e Cia?o i Krew nie s? ustanowione trwale,
- ?e nie powinno si? przyjmowa? Cia?a bez Krwi,
- ?e konsekrowany chleb nie powinien by? przedmiotem kultu (wg. zasady "soli Deo gloria")
- oraz ?e Cia?o i Krew nie jest pozornie (dla zmys??w) chlebem i winem, a jedynie symbolicznie
Dlatego powy?sze twierdzenia mo?na przeciwstawi? takimi:
- Cia?o i Krew w po?wi?conym chlebie i winie jest rzeczywiste, prawdziwe, trwa?e i substancjalne
- Cia?o i Krew jest prawdziw? obecno?ci? Boga, kt?rego nale?y czci?
- komunia daje poz?r spo?ycia chleba i wina, a nie symbolik?
- konsekracja nie jest tylko wspomnieniem Ostatniej Wieczerzy, a po?wi?ceniem dar?w przez samego Chrystusa - Najwy?szego Kap?ana, kt?ry to czyni przez gesty i s?owa wy?wi?conego kap?ana
Podsumowuj?c: konsubstancjacja uznaje Cia?o i Krew za symboliczne w prawdziwym chlebie i winie.
3. Podsumowanie
Transubstancjacja: trwa?e, realne, zupe?ne, prawdziwe Cia?o i Krew w pozornym chlebie i winie, po?wi?cane przez Chrystusa i przyjmowane przez wiernych, konsekracja potwierdzona przez Pismo, Tradycj? i cuda, a Eucharystia podawana do kultu
Konsubstancjacja: Cia?o i Krew symboliczne w prawdziwym chlebie i winie, czynione dla u?wi?cenia lub pami?tki, b?ogos?awione za zas?ugi Chrystusa, nie podawane do kultu