Wyk?ad II
Sakramenty
DefinicjaWed?ug definicji Katechizmu Ko?cio?a katolickiego sakrament to taki widzialny znak lub obrz?d, kt?ry przynosi ?ask? w spos?b skuteczny, ze wzgl?du na moc w nim zawart?. Kr?tko:
sakrament to widzialny znak nie widzialnej ?aski. Przyj?cie ?aski zale?y od wiary i dyspozycji przyjmuj?cego.
Sakramenty ?wi?te przeznaczone s? dla ?ywych i dla wierz?cych. W Ko?ciele katolickim uznaje si? siedem sakrament?w. S? to:
- Chrzest (?ac. baptismum)
- Bierzmowanie (confirmatio)
- Eucharystia (eucharistia)
- Pokuta (paenitentia)
- Namaszczenie chorych (unctio infirmorum)
- ?wi?cenia (sacri ordines)
- Ma??e?stwo (matrimonium)
Liczba sakrament?wKatolicka doktryna m?wi?ca, ?e jest 7 sakrament?w, formowa?a si? do?? d?ugo. W XI w. ?w. Piotr Damiani († 1072) wymienia? 12 sakrament?w. Opr?cz znanych nam siedmiu uznawano np.: namaszczenie na kr?la, dedykacj? ko?cio?a, konsekracj? dziewic, po?wi?cenie zakonnic i obmycie n?g w Wielki Czwartek. Inni dodawali jeszcze ja?mu?n?. Hugo od ?w. Wiktora (1096-1141), kt?ry uwa?a? augusty?sk? definicj? sakramentu za zbyt szerok?, zaproponowa? zaw??enie jej znaczenia i do sakrament?w zaliczy? opr?cz uznawanych obecnie r?wnie? wcielenie Chrystusa, Ko?ci??, wod? ?wi?con?, ?wi?te rany, znak krzy?a i ?luby.
W XII i XIII w. podr?czniki teologiczne, zwane sumami teologicznymi, zacz??y podawa? systematyczne definicje sakrament?w, kt?rych g??wny sens wyrazi?o s?ynne zdanie Tomasza z Akwinu:
Nie ka?dy znak rzeczy ?wi?tej jest sakramentem (...), s? nim jedynie te [znaki], kt?re oznaczaj? doskonalenie ludzkiej ?wi?to?ci.
Tomasz te? poda? dwa g??wne rodzaje motyw?w wyr??nienia siedmiu sakrament?w Ko?cio?a: ze wzgl?du na ?ask? jak? przynosz? dla kultu Bo?ego oraz ze wzgl?du na rodzaj ?aski, kt?r? przynosz? by leczy? to co zniszczy? grzech. St?d ma??e?stwo np. uzna? za sakrament lecz?cy po??dliwo?? (
concupiscentia) oraz przeciwdzia?aj?cy skutkom ?mierci, b?d?cej konsekwencj? grzechu i powoduj?cej zmniejszanie si? liczby wierz?cych. Odt?d zastosowanie s?owa sakrament zaw??ono do siedmiu sakrament?w.
W magisterialnych orzeczeniach Ko?cio?a liczba siedmiu sakrament?w pojawia si? w 1208 w wyznaniu wiary skierowanym przeciw b??dom Waldens?w, gdzie wymienia si? je wszystkie. Wymieniono je tak?e na Soborze Lio?skim II (1274) (w Wyznaniu wiary Micha?a Paleologa), a nast?pnie Florenckim (1439). Sobory te stwierdzi?y, ?e jest siedem sakrament?w i wyliczy?y je. Sob?r trydencki stwierdzi? za? zdecydowanie, ?e jest ich
„ani wi?cej, ani mniej jak siedem”. Takie jest wi?c stanowisko teologii i wiary katolickiej.
Podzia? sakrament?w
- Sakramenty, kt?re mo?na przyj?? raz w ?yciu, czyli niepowtarzalne (chrzest, bierzmowanie, ?wi?cenia (potocznie kap?a?stwo) i takie, kt?re mo?na przyj?? wiele razy, czyli powtarzalne (Eucharystia, pokuta, namaszczenie chorych i warunkowo ma??e?stwo, ma??e?stwo po raz kolejny mo?e zawrze? jedynie wdowiec lub wdowa).
- Sakramenty, kt?re mo?na przyj?? tylko w stanie ?aski u?wi?caj?cej – tzw. sakramenty ?ywych (bierzmowanie, Eucharystia, namaszczenie chorych, ?wi?cenia, ma??e?stwo) i takie, kt?re przyjmuje si? dla zg?adzenia grzech?w (chrzest, pokuta). Przewidziany jest jednak wyj?tek co do Komunii i namaszczenia chorych. Je?li chory nie mo?e wyzna? grzech?w przed udzieleniem mu sakramentu namaszczenia, to ten sakrament w?asn? moc? odpuszcza grzechy, je?li chory chce ich przebaczenia. Komuni? za? mo?na przyj?? w stanie grzechu ci??kiego w przypadku niemo?no?ci przyst?pienia do spowiedzi i bardzo wa?nej przyczyny przyj?cia Naj?wi?tszego Sakramentu.
- Sakramenty wtajemniczenia chrze?cija?skiego (chrzest, bierzmowanie, Eucharystia), sakramenty uzdrowienia (pokuta, namaszczenie chorych), sakramenty w s?u?bie komunii i pos?ania wiernych (?wi?cenia, ma??e?stwo)
Skuteczno?? i znaczenie sakrament?wW teologii katolickiej skuteczno?? sakrament?w nale?y do dziedziny misterium. Je?eli zosta?y udzielone zgodnie z rytua?em przez upowa?nion? osob?, sakramenty s? wa?ne
ex opere operato (same w sobie, same przez si?), czyli niezale?nie od sprawiedliwo?ci udzielaj?cego (szafarza) i przyjmuj?cego sakrament. Chrzest i bierzmowanie nale?? do sakrament?w inicjacji chrze?cija?skiej. S? przyjmowane tylko raz i wi??? si? na og?? z narodzinami i wej?ciem w okres dojrza?o?ci. Eucharystia – najwa?niejszy sakrament – jest znakiem po?ywienia i wsp?lnoty; pokuta – misterium przebaczania grzech?w, a namaszczenie chorych – misterium pomocy w chorobie. Kap?a?stwo upowa?nia chrze?cijanina do wype?niania urz?du kap?a?skiego, a ma??e?stwo upowa?nia dwoje ludzi do za?o?enia chrze?cija?skiego zwi?zku ma??e?skiego. Skutki sakrament?w zale?? jednak tak?e od dyspozycji tego, kto je przyjmuje (
ex opere operantis - na podstawie tego, czego dokona? dzia?aj?cy)
Ko?ci?? jako sakramentCoraz cz??ciej spotyka si? opinie teolog?w, ?e nale?y Ko?ci?? rozumie? jako ?smy sakrament - Sakrament Zbawienia.
Zgodnie z fundamentami i dogmatami wiary posiada pe?nie ?rodk?w zbawienia. Pozosta?e sakramenty w spos?b doskona?y realizuj? si? w Ko?ciele. Osobna i skomplikowana kwestia jest rozumienie Ko?cio?a jako takiego.
____________________________________________________
?r?d?o: http://parafia.centrumopatrznosci.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=122&Itemid=28 (http://parafia.centrumopatrznosci.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=122&Itemid=28)