Wyk?ad nr I.
Temat: "?wi?ta Wielkiej Nocy"
Autor: ks. dr Ferdynand Arcyksi??? kanonik Radziwi??.
"?wi?ta Wielkiej Nocy - dni m?ki, ?mierci i Zmartwychwstania Pa?skiego."
Na pocz?tku kwietnia ka?dego roku katolicy obch?dz? ?wi?ta Wielkiej Nocy (pot. zw. Wielkanocnymi). S? to najwi?ksze ?wi?ta wie??cych w Chrystusa, gdy? symbolizuj? one m?k?, ?mier? i Zmartwychwstanie Jezusa, po kt?rych nast?pi?o otwarcie Bram Niebieskich. Dzie? Zmartwychwstania Pa?skiego jest bardzo weso?ym i chucznym dniem, w kt?rego ci?gu odbywaj? si? wizyty domowe u rodzin oraz wszyscy w godzinach popo?udniowych spotykaj? si? w ko?ciele by uczuci? Wst?pienie do Niebios. Dzie? ten poprzedza tzw. ?wi?te Triduum Paschalne czyli 3 dni M?ki, ?mierci i Zmartwychwstania Pa?skiego. Wielkanoc jest najstarszym i najwa?niejszym ?wi?tem chrze?cija?skim.
Do?? d?ugo spierano si? kiedy Wielkanoc ma by? obchodzona. Dopiero podczas soboru nicejskiego w 325 r.. ustalono, ?e obchodzi? j? b?dziemy w pierwsz? niedziel? po wiosennej pe?ni Ksi??yca.
W roku 1583 po wprowadzeniu kalendarza gregoria?skiego pojawi?y si? rozbie?no?ci pomi?dzy dat? Wielkanocy obchodzon? w Ko?ciele prawos?awnym, a dat? w Ko?ciele katolickim. W Ko?ciele prawos?awnym Wielkanoc (Pascha) obchodzona jest wg dat kalendarza julia?skiego.
Przebieg Wielkiego Tygodnia od Wlk. Czwartku wed?ug zasz?orocznych obesrwacji:
W wielkoczwartkowe przedpo?udnie we wszystkich ko?cio?ach katedralnych odprawiana jest tzw. msza krzy?ma. Liturgii tej przewodniczy biskup. Koncelebruj? ksi??a, reprezentuj?cy ca?? diecezj?; odnawiaj? oni swe przyrzeczenia z?o?one w czasie ?wi?ce? kap?a?skich. Podczas mszy po?wi?cone zostaj? oleje, potrzebne do udzielania sakrament?w oraz do konsekracji ko?cio??w lub naczy? liturgicznych. W pozosta?ych ?wi?tyniach odprawia si? w Wielki Czwartek tylko jedn?, wieczorn? msz? z udzia?em wszystkich miejscowych kap?an?w. Jest to tzw. msza Wieczerzy Pa?skiej, kt?ra rozpoczyna prze?ycia Triduum Paschalnego. Liturgia Wielkiego Czwartku jest niezwyk?a. Bo te? i na pami?tk? niezwyk?ych wydarze? ustanowi? j? Ko?ci??. W katedrach biskupi ?wi?c? w tym dniu oleje, potrzebne przy udzielaniu sakramentu chrztu, bierzmowania i sakramentu chorych. Oliwa by?a niegdy? ?rodkiem wzmacniaj?cym i leczniczym, a ga??zki drzewa oliwkowego -symbolem pokoju. Dlatego Ko?ci?? tak szeroko wykorzystuje oliw? w swoich obrz?dach. Podczas uroczystej mszy wieczornej bij? dzwony. Ich serca tak ?omoc?, ?e a? tym, kt?rzy nie zmie?cili si? we wn?trzu ko?cio?a, zapiera dech. Ale jeszcze tylko par? uderze? i zamilkn?, by odezwa? si? ponownie dopiero w Wielk? Sobot?. Zamilkn? te? dzwonki przy o?tarzu. Ich radosny g?os zostanie zast?piony przez g?uche klaskanie ko?atek. Chrystus wydany na m?k? krzy?ow? cierpi, a ca?y Ko?ci?? pogr??a si? w smutku i ?a?obie.
WIELKI PI?TEK jest jedynym dniem w roku, w kt?rym nie odprawia si? Mszy ?w. Wielki Pi?tek jest w Ko?ciele dniem najg??bszej ?a?oby. Wyra?a j? ca?a wielkopi?tkowa liturgia (Nabo?e?stwo Wielkiego Pi?tku), kt?ra jest pami?tk? m?ki i ?mierci Jezusa Chrystusa zabitego na krzy?u. Przed ?mierci? by? On biczowany, poddany m?kom, zmuszony do d?wigania krzy?a, ukrzy?owany i wyszydzany na nim. Liturgia Wielkiego Pi?tku sk?ada si? z: S?uchania Liturgii S?owa Bo?ego ( czyta? z NT i ST, psalmu, ewangelii i d?u?szej ni? zwykle modlitwy powszechnej) Adoracji krzy?a. Komunii ?wi?tej. Z polsk? tradycj? ?wi?teczn? - wielkanocn? - zwi?zany jest tak?e obyczaj stra?y grobowych. Co roku zaci?gaj? je ochotniczo stra?acy, ?o?nierze i przedstawiciele r??nych organizacji do pilnowania grob?w.
WIELKA SOBOTA w dniu tradycyjnego wyciszenia nie sprawuje si? mszy ?wi?tych. G??wny o?tarz pozostaje obna?ony. Przez ca?y dzie? trwa adoracja Chrystusa z?o?onego do grobu. Zgodnie ze starym polskim obyczajem przy symbolicznej mogile Zbawiciela czuwa warta — ministranci, harcerze, na wsiach niekiedy tak?e stra?acy w galowym umundurowaniu. Wierni przychodz? do ?wi?ty?, w kt?rych kap?ani b?ogos?awi? pokarmy przeznaczone na ?wi?teczny st??, czyli tzw. ?wi?cone (?wi?conk?) — ko?czy si? przecie? czas postu. Modlitewna zaduma panuje do p??nych godzin popo?udniowych.
?wi?ta Wielkanocne s? dla wszystkich czasem rozwa?a? i u?wiadamiania wielkiego czynu Jezusa Chrystusa. Ca?a rodzina spotyka si? i jednoczy. I tak przez wiele wiek?w … W tych dniach nast?puje ukojenie i pojednanie duszy z Bogiem, prze?ywajmy je w zgodzie i mi?o?ci, w ciszy, spokoju i rado?ci, w imi? Ojca i Syna i Ducha ?wi?tego.