II. Pozycja Patriarchy w rotryjskim systemie prawnym

[Carlos Lorenzo de Medici y Zep]

Temat: Pozycja Patriarchy w rotryjskim systemie prawnym, rozprawa doktorska
Autor: x. mgr net. Vincenzo Oreglia di Santo Stefano
Promotor: mons. x. dr hab. net. Ksawery van Berden

Rozdzia? I – Wprowadzenie

   Patriarcha Rotrii jest najwa?niejsz? osob? zar?wno w Pa?stwie Ko?cielnym Rotria jak i w Ko?ciele Rotryjskim. Przys?uguj? mu tytu?y Jego ?wi?tobliwo?ci, Ojca ?wi?tego, Biskupa Rotrii, Najwy?szego Kap?ana etc. Pe?ni on szereg wa?nych funkcji, kt?rym odpowiadaj? liczne prerogatywy. Mo?na postawi? pytanie czy jego w?adza jest absolutna? W dalszym ci?gu wywodu postaram si? udzieli? na nie odpowiedzi.

Rozdzia? II – Ustr?j Rotrii

   Jak stanowi art. 1. ust. 2 Bulli Exsurge Domine, Rotria jest monarchi? teokratyczno – elekcyjn?. Na jej czele stoi Patriarcha, kt?ry jest tak?e g?ow? Ko?cio?a Rotryjskiego, nierozerwalnie zwi?zanego z Pa?stwem Ko?cielnym (art. 12 ust. 1 Exsurge Domine). Warto doda?, ?e Pa?stwo Ko?cielne jest tak?e monarchi? konstytucyjn?, gdy? wy?ej wspomniana bulla stanowi ustaw? zasadnicz? i ?adne akty prawne nie mog? by? z ni? sprzeczne (art. 7 ust. 2 Exsurge Domine). Instytucje pa?stwowe oraz ko?cielne zgodnie z art. 12 ust. 2 Exsurge Domine stanowi? jedno??, zatem osoba Patriarchy jako najwy?szego przedstawiciela w?adzy ?wieckiej i ko?cielne jest najwi?kszym wyrazem tej jedno?ci.
   Wyrazem tak wysokiej pozycji Patriarchy jest jego nietykalno?? (art. 15 ust. 2 Exsurge Domine). Kanon 117 ? 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego dodaje, ?e: Kto stosuje przymus fizyczny wobec Biskupa Rotrii, podlega ekskomunice, wi???cej moc? samego prawa, je?li jest duchownym, mo?na doda? stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa tak?e inn? kar?, nie wy??czaj?c wydalenia ze stanu duchownego.

Rozdzia? III – Patriarsze kompetencje i prerogatywy

   Kompetencje Patriarchy regulowane przez art. 16, 23 ust. 3 Bulii Exsurge Domine, art. 4 ust. 1 Ustawy o Sygnaturze Apostolskiej mo?na podzieli? na kilka kategorii:
1. Reprezentacyjne:
-Patriarcha stoi na czele Rotrii
-Patriarcha reprezentuje Rotri? na zewn?trz
2. Ustawodawcze:
-ratyfikuje i wypowiada umowy mi?dzynarodowe (mo?na zauwa?y? tak?e element zwi?zany z reprezentacj? i polityk? zagraniczn?)
-wydaje bulle, dekretu motu proprio i brewe
-posiada inicjatyw? ustawodawcz?
-ma prawo weta bezwzgl?dnego wobec ustaw Kurii Rotryjskiej
3. Wykonawcze:
-okre?la kszta?t i kompetencje organ?w pa?stwowych i ko?cielnych
-jest najwy?szym zwierzchnikiem si? zbrojnych
-ustanawia i znosi organy terenowe Ko?cio?a Rotryjskiego
-ustanawia i znosi funkcje ko?cielne i tytu?y honorowe
-ustanawia i znosi ordery i odznaczenia
-og?asza i znosi Stan Wyj?tkowy i Stan Wojenny
4. Kreacyjne:
-powo?uje i odwo?uje urz?dnik?w pa?stwowych i ko?cielnych
-mianuje i odwo?uje pe?nomocnych przedstawicieli Pa?stwa Ko?cielnego w innych pa?stwach (mo?na zauwa?y? tak?e element zwi?zany z reprezentacj? i polityk? zagraniczn?)
-nadaje i odbiera obywatelstwo rotryjskie
-mianuje i odwo?uje Kamerlinga sprawuj?cego w?adz? w jego imieniu, na podstawie odr?bnych przepis?w
5. Zwi?zane z w?adz? s?downicz?:
-stosuje prawo ?aski
-orzeka w II instancji w post?powaniu przed Sygnatur? Apostolsk?
6. Prerogatywy:
-nadaje, obni?a i odbiera funkcje ko?cielne i tytu?y honorowe
-nadaje i odbiera ordery i odznaczenia

   Patriarcha Rotrii sprawuje w?adz? w jej wszystkich zakresach, przyjmuj?c monteskiuszowski tr?jpodzia?. Bierze udzia? w tworzeniu prawa poprzez inicjatyw? ustawodawcz?, weto bewzgl?dne, a tak?e mo?liwo?? wydawania w?asnych akt?w prawnych. Art. 26 Bulli Exsurge Domine wskazuje na szczeg?ln? moc prawn? patriarszych bulli: Bulle Patriarchy maj? moc wi?ksz? ni? ustawy. Ilekro? Konstytucja lub ustawy dla unormowania poszczeg?lnej dziedziny z zakresu ustawodawstwa wymagaj? ustawy, dziedzina ta mo?e by? unormowana r?wnie? Bull? Patriarchy.
   Patriarcha Rotrii sprawuje wraz Kuri? Rotryjsk? w?adz? wykonawcz?. Posiada tak?e liczne prerogatywy, czyli specjalne uprawnienia.
   Patriarcha Rotrii bierze udzia? tak?e w sprawowaniu w?adzy s?downiczej. Orzeka w II instancji post?powa? przed Sygnatur? Apostolsk?. Ma r?wnie? prawo ?aski.
   
Rozdzia? IV Czy w?adza Patriarchy jest w?adz? absolutn??

   Kompetencje Patriarchy zwi?zane z funkcjonowaniem pa?stwa s? rozliczne, a jego w?adza silna. Nie mo?na jej jednak nazwa? absolutn?, gdy? Ojciec ?wi?ty nie mo?e sam zmieni? ustawy zasadniczej, czyli Bulli Exsurge Domine. Art. 31 wy?ej wymienionej Bulli stanowi: Zmiana niniejszego aktu nast?puje wy??cznie za zgod? Patriarchy, w formie ustawy przyj?tej przez Kuri? Rotryjsk? bezwzgl?dn? wi?kszo?ci? g?os?w przy udziale co najmniej 2/3 uprawnionych. Wynika z tego, ?e aby ustawa zasadnicza zosta?a zmieniona, musi uzyska? aprobat? Kurii Rotryjskiej, nawet je?li z inicjatyw? ustawodawcz? w tym zakresie wyst?pi Patriarcha.

Rozdzia? V Kompetencje patriarsze uj?te w Kodeksie Prawa Kanonicznego

   Jak stanowi kanon 44 CIC: Biskup Rotrii jest G?ow? Kolegium Biskup?w i Pasterzem ca?ego Ko?cio?a Rotryjskiego. Dlatego, z racji swego urz?du, posiada on najwy?sz?, pe?n?, bezpo?redni? i powszechn? w?adz? zwyczajn? w Ko?ciele, kt?r? mo?e wykonywa? zawsze w spos?b nieskr?powany. Jako g?owa Ko?cio?a Rotryjskiego Patriarcha ma w?adz? absolutn?, o czym ?wiadczy? mo?e tak?e kanon 46 CIC:  ? 1. Na mocy swego urz?du, Biskup Rotrii nie tylko posiada w?adz? nad ca?ym Ko?cio?em, lecz r?wnie? otrzymuje nad wszystkimi Ko?cio?ami partykularnymi oraz ich zespo?ami naczeln? w?adz?, przez kt?r? zostaje jednocze?nie potwierdzona i umocniona w?adza w?asna, zwyczajna i bezpo?rednia, jak? posiadaj? biskupi w Ko?cio?ach partykularnych powierzonych ich pieczy.
? 2. Od wyroku lub dekretu Biskupa Rotrii nie ma apelacji.
   Patriarcha jest tak?e uprawniony do stosowania kar ekskomuniki i suspensy.

Rozdzia? VI Podsumowanie

   Pozycja Patriarchy Rotrii zar?wno w systemie prawnym Pa?stwa Ko?cielnego Rotria, jak i Ko?cio?a Rotryjskiego jest bardzo silna. Patriarcha jednak nie sprawuje w?adzy absolutnej, gdy? jego kompetencje i prerogatywy maj? podstaw? w aktach prawnych, szczeg?lnie ustawie zasadniczej – Bulli Exsurge Domine, kt?rej sam Patriarcha nie mo?e zmieni?.