Pa?stwo jako podmiot prawa mi?dzynarodowego publicznego - monograf

[Carlos Lorenzo de Medici y Zep]

Temat: Pa?stwo jako podmiot prawa mi?dzynarodowego publicznego, rozprawa
Autor: x. mgr net. Vincenzo Oreglia di Santo Stefano
Promotor: mons. x. dr hab. net. Ksawery van Berden


Rozdzia? I – Poj?cie pa?stwa

   Pa?stwo jest pierwotnym podmiotem prawa mi?dzynarodowego publicznego. Uprawnienia przyznawane s? mu przez prawo mi?dzynarodowe jako podstawowemu jego podmiotowi, a tak?e jego tw?rcy (prawo mi?dzynarodowe publiczne jest tworzone przez pa?stwa poprzez odpowiednie umowy, traktaty itp.). ?eby nale?ycie wyt?umaczy? zagadnienie podmiotowo?ci pierwotnej pa?stw, trzeba poda? przyk?ad wt?rnej podmiotowo?ci prawnej. Tworem maj?cym wt?rn? podmiotowo?? prawn? jest organizacja mi?dzynarodowa, gdy? owa podmiotowo?? jest jej nadawana przez pa?stwa j? tworz?ce (czyli maj?ce podmiotowo?? pierwotn?).
   Pa?stwo sk?ada si? z trzech element?w. To ludno??, terytorium i w?adza najwy?sza. Ludno?ci? s? wszyscy obywatele pa?stwa oraz pozostali jego mieszka?cy lub osoby przebywaj?ce w nim tymczasowo. Terytorium tworzy powierzchnia kraju otoczona granicami oraz wody wewn?trzne i morze terytorialne. W?adza najwy?sza to organy wykonuj?ce w?adz? i rz?dz?ce pa?stwem (wykonuj?ce efektywn? w?adz?). Dodatkowo za element pa?stwa uznaje si? tak?e w doktrynie zdolno?? do utrzymywania stosunk?w z innymi podmiotami prawa mi?dzynarodowego.

Rozdzia? II – Rodzaje pa?stw

   Wyr??nia si? nast?puj?ce rodzaje pa?stw:
1. Jednolite – wed?ug prawa mi?dzynarodowego s? nimi takie pa?stwa, kt?re w stosunkach mi?dzynarodowych wyst?puj? na zewn?trz jako jeden podmiot. Ich jednostki administracyjne nie maj? ?adnej zdolno?ci prawnej i zdolno?ci do czynno?ci prawnej w stosunkach mi?dzynarodowych. Np.Polska, USA.
2. Z?o?one:
a). po??czone uni? realn? – dwa pa?stwa posiadaj? wsp?lnego monarch? oraz organy w?adzy i zarz?dzania np. Kr?lestwo Francji i Nawarry.
b). po??czone uni? personaln? – wsp?lna jest tylko osoba monarchy
c). federacje – pa?stwa zwi?zkowe j? tworz?ce maj? cz??ciow? zdolno?? do wyst?powania jako odr?bne podmioty w stosunkach mi?dzynarodowych np. Niemcy
d). konfederacje – to lu?ny zwi?zek pa?stw oparty na umowie mi?dzynarodowej w celu prowadzenia wsp?lnej polityki zagranicznej i obronnej. Nie ma wsp?lnej w?adzy wykonawczej.
3. Pa?stwa zale?ne:
a). protektoraty – protektoratem jest pa?stwo, kt?re zrzeka si? cz??ci swojej suwerenno?ci oddaj?c prowadzenie polityki zagranicznej lub obronnej innemu pa?stwu (protektorowi):
-minipa?stwa (takie jak Monako, Lichtenstein, San Marino)
b). pa?stwa wasalne – od protektoratu r??ni? si? zobowi?zaniami charakterystycznymi dla systemu feudalnego (wasal – lennik).
4. Pa?stwa trwale neutralne – wyrzekaj? si? u?ywania si?y zbrojnej przeciwko innemu pa?stwu, a tak?e przyst?powania do organizacji wojskowych czy przy??czania si? do dzia?a? wojennych w zamian za uzyskan? w umowie mi?dzynarodowej gwarancj? niepodleg?o?ci i integralno?ci terytorialnej. Przyk?adem jest Szwajcaria. Pa?stwo wieczy?cie neutralne mo?e posiada? armi?, lecz u?ywa jej tylko do obrony w przypadku napa?ci.

Rozdzia? III – Powstawanie pa?stw

   Pa?stwa powstaj? w r??ny spos?b. Wyr??nia si? nast?puj?ce sposoby powstania pa?stw:
1. samoistne powstanie pa?stwa w wyniku samostanowienia narod?w – to pierwotny spos?b powstania pa?stwa. Powstaje w momencie, gdy na niezamieszka?ym terytorium osadza si? nar?d (czyli zaistnia?y dwa elementy pa?stwa) i zostaje wy?oniona efektywna (czyli realnie sprawuj?ca rz?dy) w?adza. Powstanie pa?stwa nie jest zale?ne od jego uznania przez inne podmioty.
2. rozpad – zachodzi w momencie, gdy jedno pa?stwo rozpada si? na kilka mniejszych i samo przestaje istnie?. Mia?o to miejsce np. w przypadku upadku Zwi?zku Radzieckiego.
3. secesja – polega na oderwaniu si? cz??ci terytorium danego pa?stwa (lub regionu) i utworzeniu osobnego kraju. Mia?a miejsce gdy od Sudanu oderwa? si? Sudan Po?udniowy.
4. inkorporacja – zachodzi w momencie, gdy jedno pa?stwo wch?ania drugie, kt?re przestaje istnie?. Przyk?adem jest inkorporacja NRD przez RFN.
5. zjednoczenie – ma miejsce, gdy dwa pa?stwa ??cz? si? ze sob?. Oba przestaj? istnie?, lecz pojawia si? w ich miejsce jedno – nowe. Przyk?adem jest zjednoczenie Jemenu P??nocnego i Po?udniowego jako Jemenu.