Codex Iuris Canonici - Promulgatio Pii III

[Carlos Lorenzo de Medici y Zep]

Codex Iuris Canonici

TYTU? I
W OG?LNO?CI

Rozdzia? I
NORMY OG?LNE

   Kan. 1 - Kanony tego Kodeksu dotycz? jedynie Ko?cio?a Rotryjskiego.

   Kan. 2 - Kanony Kodeksu nie odwo?uj? ani te? nie zmieniaj? um?w zawartych przez Stolic? Apostolsk? z krajami lub innymi spo?eczno?ciami politycznymi. Zachowuj? one przeto swoj? dotychczasow? moc, chocia?by nawet by?y przeciwne przepisom tego Kodeksu.

   Kan. 3 - Prawa nabyte oraz przywileje udzielone dotychczas przez Stolic? Apostolsk? osobom fizycznym lub prawnym, a b?d?ce w u?yciu i nie odwo?ane, pozostaj? nienaruszone, chyba ?e kanony tego Kodeksu wyra?nie je odwo?uj?.

   Kan. 4 - ? 1. Istniej?ce dotychczas zwyczaje przeciwne przepisom niniejszych kanon?w - tak powszechne, jak i partykularne - zostaj? ca?kowicie zniesione, je?li zosta?y odrzucone przez kanony obecnego Kodeksu. R?wnie? pozosta?e nale?y uwa?a? za zniesione, chyba ?e Kodeks wyra?nie co innego zastrzega, albo s? one stuletnie lub niepami?tne   mog? by? tolerowane, je?li zdaniem ordynariusza nie da si? ich usun?? ze wzgl?du na okoliczno?ci miejsca i os?b.
   ? 2. Zachowuje si? istniej?ce dotychczas zwyczaje obok prawa, tak powszechne, jak i partykularne.

Rozdzia? II
DYSPENSY

   Kan. 5 - Dyspensa, czyli rozlu?nienie prawa czysto ko?cielnego w poszczeg?lnym wypadku, mo?e zosta? udzielona przez tych, kt?rzy posiadaj? w?adz? wykonawcz? w granicach ich kompetencji, a tak?e przez tych, kt?rym wyra?nie lub po?rednio przys?uguje w?adza dyspensowania, b?d? moc? samego prawa, b?d? moc? zgodnej z prawem derogacji.

   Kan. 6 - Biskup diecezjalny mo?e dyspensowa? wiernych ilekro? uzna to za po?yteczne dla ich duchowego dobra.

   Kan. 7 - ? 1. Od ustawodawstwa ko?cielnego nie nale?y dyspensowa? bez s?usznej i racjonalnej przyczyny, z uwzgl?dnieniem okoliczno?ci przypadku i wa?no?ci dokumentu, od kt?rego si? dyspensuje. W przeciwnym razie dyspensa jest niegodziwa a tak?e niewa?na, chyba ?e zosta?a udzielona przez prawodawc? lub jego prze?o?onego.
   ? 2. W w?tpliwo?ci co do wystarczalno?ci przyczyny, dyspensa jest udzielona wa?nie i godziwie.

   Kan. 8 -  ? 1. Kto posiada w?adz? dyspensowania, ma prawo wykonywa? j? b?d?c tak?e poza terytorium w stosunku do podw?adnych chocia?by nieobecnych na terytorium, a tak?e je?li czego? innego wyra?nie nie postanowiono, w stosunku do podr??nych, przebywaj?cych aktualnie na terytorium.
   ? 2. Patriarcha ma wy??czne prawo dyspensowania duchownych posiadaj?cych nominacj? biskupi?.

   

Rozdzia? III
URZ?DY KO?CIELNE

   Kan. 9 - Powierzenie urz?du ko?cielnego dokonuje si?: poprzez swobodne nadanie przez kompetentn? w?adz? ko?cieln? lub poprzez zwyk?y wyb?r przyj?ty przez elekta, je?eli wyb?r nie wymaga zatwierdzenia.

   Kan. 10 - ? 1. A?eby urz?d ko?cielny mo?na komu? powierzy?, powinien on pozostawa? we wsp?lnocie Ko?cio?a i by? zdatnym.
   ? 2. Powierzenie urz?du dokonane symoniacko jest niewa?ne z mocy samego prawa.

   Kan. 11 - Temu, kto nie otrzyma? jeszcze nominacji kap?a?skiej, nie mo?na wa?nie nada? urz?du zwi?zanego z pe?nym duszpasterstwem.

   Kan. 12 - ? 1. Powierzenia urz?du duszpasterskiego nie nale?y odk?ada? bez wa?nej przyczyny.
   ? 2. Obietnica jakiego? urz?du - przez kogokolwiek zosta?aby dana - nie powoduje ?adnego skutku prawnego.

   Kan. 13 - Ka?de powierzenie urz?du powinno by? dokonane na pi?mie.

   Kan. 14 - Je?li prawo czego? innego wprost nie postanawia, do biskupa diecezjalnego nale?y swobodne powierzanie urz?d?w ko?cielnych we w?asnym Ko?ciele partykularnym.

   Kan. 15 - ? 1. Urz?d ko?cielny traci si? po up?ywie wyznaczonego czasu, na skutek rezygnacji, przeniesienia, usuni?cia a tak?e pozbawienia.
   ? 2. Nie traci si? urz?du ko?cielnego po ustaniu w jakikolwiek spos?b w?adzy, kt?ra go nada?a, chyba ?e prawo zastrzega co? innego.
   ? 3. Utrata urz?du, kt?ra sta?a si? faktem, ma zosta? podana do wiadomo?ci wszystkim, kt?rym przys?uguje jakie? prawo do powierzania urz?du.

   Kan. 16 - Utrata urz?du po up?ywie okre?lonego czasu lub po osi?gni?ciu wieku nast?puje dopiero od momentu pisemnego zawiadomienia przez kompetentn? w?adz?.

   Kan. 17 - Ka?dy, kto jest poczytalny, mo?e zrzec si? urz?du ko?cielnego.

   Kan. 18 - Moc? samego prawa niewa?na jest rezygnacja pod wp?ywem ci??kiej i niesprawiedliwej boja?ni, podst?pu, b??du istotnego lub symonii.

   Kan. 19 - Rezygnacja - czy wymaga przyj?cia, czy nie - aby by?a wa?na, powinna by? z?o?ona temu, kto powierza urz?d, o kt?ry chodzi.

   Kan. 20 - ? 1. Tylko ten mo?e dokona? przeniesienia, komu przys?uguje prawo powierzenia, zar?wno urz?du, kt?ry si? zwalnia, jak i urz?du, kt?ry si? powierza.
   ? 2. Je?eli przeniesienie jest dokonywane wbrew woli zajmuj?cego urz?d, wymagana jest powa?na przyczyna z zachowaniem zawsze prawa do przedstawienia przeciwnych racji, przy czym nale?y przestrzega? sposobu post?powania przepisanego prawem.
   ? 3. Aby przeniesienie osi?gn??o skutek, musi by? przekazane na pi?mie.

   Kan. 21 - ? 1. Z urz?du - zgodnie z przepisami prawa - kt?ry zosta? komu? nadany wed?ug roztropnego rozeznania kompetentnej w?adzy, mo?na go usun?? z powodu s?usznej przyczyny, ocenianej przez t? w?adz?.
   ? 2. Akt usuni?cia, by osi?gn?? skutek, ma by? przekazany na pi?mie.

   Kan. 22 - Moc? samego prawa zostaje usuni?ty z urz?du ko?cielnego:
    1? kto utraci? stan duchowny;
    2? kto publicznie odst?pi? od wiary lub wsp?lnoty z Ko?cio?em;
    3? duchowny, kt?ry usi?owa? zawrze? ma??e?stwo, cho?by tylko cywilne.

   Kan. 23 - Pozbawienie urz?du, stanowi?ce mianowicie kar? za przest?pstwo, mo?e by? dokonane tylko zgodnie z przepisami prawa.
   

TYTU? II
LUD BO?Y

Rozdzia? I
OBOWI?ZKI I PRAWA WSZYSTKICH WIERNYCH

   Kan. 24 - Wszyscy wierni s? r?wni co do godno?ci i dzia?ania.

   Kan. 25 - Wierni zobowi?zani s? - ka?dy przez swoje w?asne dzia?anie zachowa? zawsze wsp?lnot? z Ko?cio?em.
   
   Kan. 26 - Wszyscy wierni, zgodnie z w?asn? pozycj?, winni stara? si? prowadzi? ?ycie ?wi?te i przyczynia? si? do wzrostu Ko?cio?a.

   Kan. 27 - Wierni maj? prawo otrzymywa? pomoce od swoich pasterzy z duchowych d?br Ko?cio?a.

   Kan. 28 - Wierni maj? prawo swobodnego zak?adania stowarzysze? i kierowania nimi dla cel?w propagowania kulturowych aspekt?w Ko?cio?a, a tak?e odbywania zebra? dla wsp?lnego osi?gni?cia tych cel?w.

   Kan. 29 - Wszyscy wierni, kt?rzy uczestnicz? w misji Ko?cio?a, maj? prawo, by przez w?asne inicjatywy, ka?dy zgodnie ze swoim stanem i pozycj?, popierali lub podtrzymywali jego dzia?alno??. ?adna jednak inicjatywa nie mo?e sobie przypisywa? miana ko?cielnej, je?li nie otrzyma zgody kompetentnej w?adzy Ko?cio?a.

   Kan. 30 - Wszyscy wierni maj? prawo by? wolni od jakiegokolwiek przymusu w wyborze stanu ?ycia.

   Kan. 31 - ? 1. Wiernym przys?uguje legalne dochodzenie i obrona przys?uguj?cych im w Ko?ciele uprawnie? na w?a?ciwym forum ko?cielnym wed?ug przepis?w prawa.
   ? 2. Wierni, je?eli zostali wezwani przed s?d przez kompetentn? w?adz?, maj? prawo, by byli s?dzeni z zachowaniem przepis?w prawa, stosowanych ze s?uszno?ci?.

   Kan. 32 - ? 1. Odpowiednio przygotowani ?wieccy s? zdolni, by otrzyma? od pasterzy te urz?dy ko?cielne i pos?ugi, kt?re wolno im piastowa? zgodnie z przepisami prawa.
   ? 2. ?wieccy odznaczaj?cy si? odpowiedni? wiedz?, roztropno?ci? i uczciwo?ci?, s? zdolni do tego, by jako biegli lub doradcy ?wiadczyli pomoc pasterzom Ko?cio?a, tak?e w radach dzia?aj?cych zgodnie z przepisem prawa.

Rozdzia? II
DUCHOWNI

   Kan. 33 - Ko?ci?? ma obowi?zek, a zarazem w?asne i wy??czne prawo kszta?cenia tych, kt?rzy s? przeznaczeni do pos?ugi ko?cielnej.

   Kan. 34 - Ka?dy duchowny powinien by? inkardynowany do jakiego? Ko?cio?a partykularnego lub do pra?atury personalnej, albo do jakiego? instytutu ?ycia konsekrowanego, czy te? do jakiego? stowarzyszenia, kt?re posiada t? zdolno??, tak ?e nie mo?e by? duchownym nikomu nie podlegaj?cym czyli tu?aczym.

   Kan. 35 - Duchowni maj? szczeg?lny obowi?zek okazywania szacunku i pos?usze?stwa Patriarsze oraz ka?dy w?asnemu ordynariuszowi.

   Kan. 36 - ? 1. Tylko duchowni mog? otrzyma? urz?dy, do wykonywania kt?rych wymaga si? w?adzy nominacji albo ko?cielnej w?adzy rz?dzenia.
   ? 2. Duchowni maj? obowi?zek - chyba ?e usprawiedliwia ich prawnie uznana przeszkoda - przyj?? i wiernie wype?ni? zadanie powierzone im przez w?asnego ordynariusza.

   Kan. 37 - ? 1. Duchowni obowi?zani s? zachowa? wieczyst? wstrzemi??liwo?? i dlatego zobowi?zani s? do celibatu.
   ? 2. Patriarcha mo?e wyda? szczeg??owe normy w sprawie adopcji przez osoby duchowne.

   Kan. 38 - ? 1. Duchowni maj? prawo zrzeszania si? z innymi dla osi?gni?cia cel?w zgodnych ze stanem duchownym.
   ? 2. Duchowni powinni w spos?b szczeg?lny docenia? te stowarzyszenia, kt?re maj?c statuty zatwierdzone przez kompetentn? w?adz? - przez odpowiedni i w?a?ciwie zatwierdzony spos?b ?ycia oraz bratersk? pomoc pobudzaj? w?asn? ?wi?to?? w wykonywaniu pos?ugi, jak r?wnie? sprzyjaj? pog??bianiu wi?zi mi?dzy sob? i z w?asnym biskupem.
   ? 3. Duchowni powinni si? powstrzyma? od zak?adania lub przynale?no?ci do stowarzysze?, kt?rych cel albo dzia?alno?? nie dadz? si? pogodzi? z obowi?zkami w?a?ciwymi stanowi duchownemu lub mog?yby przeszkadza? w sumiennym wype?nianiu zadania zleconego im przez kompetentn? w?adz? ko?cieln?.

   Kan. 39 - Wype?niaj?c ko?cieln? pos?ug?, duchowni zas?uguj? na wynagrodzenie odpowiednie ich pozycji, z uwzgl?dnieniem zar?wno natury ich zadania, jak r?wnie? okoliczno?ci miejsca i czasu, dzi?ki kt?remu mogliby zaspokoi? potrzeby w?asnego ?ycia a tak?e wynagrodzi? tych, kt?rych pomocy potrzebuj?.
   
   Kan. 40 - ? 1. Duchowni powinni powstrzyma? si? od tego wszystkiego, co wprost nie przystoi ich stanowi.
   ? 2. Duchowni niech unikaj? tego, co chocia? nie jest nieprzyzwoite, jednak obce stanowi duchownemu.
   
   Kan. 41 - Nominacja raz wa?nie przyj?ta nigdy nie traci wa?no?ci. Jednak?e duchowny traci sw?j stan:
    1? przez wyrok s?d?w;
    2? przez kar? wydalenia na?o?on? zgodnie z przepisami prawa;
    3? przez decyzj? Patriarchy;
    4? przez rezygnacj? lub samowykluczenie spowodowane z?amaniem niniejszego prawa potwierdzone decyzj? Patriarchy.

   Kan. 42 - Duchowny, kt?ry utraci? stan duchowny zgodnie z przepisami prawa, traci z nim uprawnienia w?a?ciwe stanowi duchownemu, jak r?wnie? nie podlega ?adnym obowi?zkom stanu duchownego, tym samym zostaje pozbawiony wszystkich urz?d?w, zada? i wszelkiej w?adzy delegowanej.

   Kan. 43 - Duchowny, kt?ry utraci? stan duchowny, nie mo?e ponownie by? w??czony do duchowie?stwa, chyba ?e przez decyzj? Patriarchy.

TYTU? III
HIERARCHICZNY USTR?J KO?CIO?A

Rozdzia? I
BISKUP ROTRII

   Kan. 44 - Biskup Rotrii jest G?ow? Kolegium Biskup?w i Pasterzem ca?ego Ko?cio?a Rotryjskiego. Dlatego, z racji swego urz?du, posiada on najwy?sz?, pe?n?, bezpo?redni? i powszechn? w?adz? zwyczajn? w Ko?ciele, kt?r? mo?e wykonywa? zawsze w spos?b nieskr?powany.

   Kan. 45 - ? 1. Pe?n? i najwy?sz? w?adz? w Ko?ciele otrzymuje Biskup Rotrii przez zgodny z prawem i zaakceptowany przez niego wyb?r wraz z nominacj? biskupi?. St?d t? sam? w?adz? otrzymuje od momentu przyj?cia wyboru na Patriarchy ten elekt, kt?ry posiada nominacj? biskupi?. Gdyby elekt nie mia? nominacji biskupiej, powinien by? zaraz wyniesiony do tej godno?ci.
   ? 2. Gdyby si? zdarzy?o, ?e Biskup Rotrii zrzek?by si? swego urz?du, to do wa?no?ci wymaga si?, by zrzeczenie zosta?o dokonane w spos?b wolny i by?o odpowiednio ujawnione; nie wymaga za? niczyjego przyj?cia.

   Kan. 46 - ? 1. Na mocy swego urz?du, Biskup Rotrii nie tylko posiada w?adz? nad ca?ym Ko?cio?em, lecz r?wnie? otrzymuje nad wszystkimi Ko?cio?ami partykularnymi oraz ich zespo?ami naczeln? w?adz?, przez kt?r? zostaje jednocze?nie potwierdzona i umocniona w?adza w?asna, zwyczajna i bezpo?rednia, jak? posiadaj? biskupi w Ko?cio?ach partykularnych powierzonych ich pieczy.
   ? 2. Od wyroku lub dekretu Biskupa Rotrii nie ma apelacji.

   Kan. 47 - W wykonywaniu zadania, Biskupowi Rotrii s?u?? pomoc? biskupi, kt?rzy mog? to czyni? w r??ny spos?b, w tym tak?e poprzez Synod Biskup?w. Ponadto ?wiadcz? mu pomoc kardyna?owie, a tak?e inne osoby oraz r??ne instytucje stosownie do aktualnych potrzeb. Wszystkie te osoby i instytucje, w imieniu i jego w?adz? wykonuj? powierzone sobie zadanie dla dobra wszystkich Ko?cio??w partykularnych, zgodnie z normami okre?lonymi w prawie.

   Kan. 48 - Podczas wakansu Stolicy Apostolskiej lub przeszkody w jej dzia?aniu, nie nale?y niczego zmienia? w zarz?dzie Ko?cio?a powszechnego; powinny za? by? zachowane ustawy specjalne wydane na te okoliczno?ci.

Rozdzia? II
SYNOD BISKUP?W

   Kan. 49 - Synod Biskup?w jest zebraniem wszystkich biskup?w, kt?rzy zbieraj? si? w okre?lonych terminach, a?eby pobudza? ?cis?? ??czno?? mi?dzy sob? i Patriarch?, jak r?wnie? temu? Biskupowi Rotrii ?wiadczy? pomoc swoj? rad? w celu zachowania i wzrostu wiary oraz obyczaj?w, a tak?e zachowania i umocnienia dyscypliny ko?cielnej, i rozwa?enia problem?w zwi?zanych z dzia?alno?ci? Ko?cio?a w ?wiecie.

   Kan. 50 - Synod Biskup?w podlega bezpo?rednio w?adzy Biskupa Rotrii, kt?ry ma prawo:
    1? zwo?ywania Synodu, ilekro? uzna to za wskazane, i oznaczania miejsca, gdzie ma si? odby? zebranie;
    2? ustalania zagadnie? - jakie maj? by? rozpatrywane w odpowiednim czasie przed zebraniem si? Synodu;
    3? ustalania porz?dku obrad;
    4? przewodniczenia Synodowi, osobi?cie lub przez przedstawicieli;
    5? zatwierdzania lub odrzucania decyzji Synodu;
    6? zamkni?cia Synodu, przeniesienia, zawieszenia i rozwi?zania.

   Kan. 51 - ? 1. Z chwil? zamkni?cia zebrania Synodu Biskup?w wygasa tym samym zadanie powierzone na danym zebraniu biskupom czy innym cz?onkom.
   ? 2. W przypadku wakansu Stolicy Apostolskiej po zwo?aniu Synodu albo w czasie jego trwania, na mocy samego prawa nast?puje zawieszenie zebrania Synodu, jak r?wnie? powierzonych jego cz?onkom zada?, dop?ki nowy Patriarcha nie zadecyduje o rozwi?zaniu lub kontynuowaniu zebrania.

Rozdzia? III
KARDYNA?OWIE KO?CIO?A ROTRYJSKIEGO

   Kan. 52 - Kardyna?owie Ko?cio?a Rotryjskiego tworz? szczeg?lne Kolegium, kt?remu przys?uguje prawo wyboru Biskupa Rotrii, zgodnie z postanowieniami specjalnego prawa. Ponadto kardyna?owie s? do dyspozycji Patriarchy, czy to dzia?aj?c kolegialnie, gdy s? zwo?ywani razem dla rozwa?enia wa?niejszych spraw, czy te? pojedynczo, mianowicie przez wykonywanie r??nych urz?d?w, ?wiadcz?c pomoc Biskupowi Rotrii, zw?aszcza w codziennej trosce o Ko?ci?? powszechny.

   Kan. 53 - ? 1. Kolegium Kardyna??w przewodniczy Dziekan, kt?rego w razie przeszkody zast?puje Prodziekan. Dziekan lub Prodziekan nie posiadaj? ?adnej w?adzy rz?dzenia w odniesieniu do pozosta?ych kardyna??w, lecz s? jako pierwsi w?r?d r?wnych.
   ? 2. Z chwil? wakansu urz?du Dziekana, kardyna?owie powinni wybra? ze swego grona Dziekana Kolegium. Jego nazwisko przedstawiaj? Patriarsze, kt?remu przys?uguje prawo zatwierdzenia wybranego.
   ? 3. W spos?b przewidziany w ? 2 dokonuje si?, pod przewodnictwem Dziekana, wyboru Prodziekana. R?wnie? do Patriarchy nale?y zatwierdzenie wyboru Prodziekana.

   Kan. 54 - Kardyna?owie dzia?aniem kolegialnym s?u?? najwy?szemu Pasterzowi Ko?cio?a pomoc?, g??wnie na konsystorzach, na kt?re zbieraj? si? z polecenia Biskupa Rotrii i pod jego przewodnictwem.
   
   Kan. 55 - ? 1. Kardyna?owi Dziekanowi przys?uguje prawo udzielania wybranemu na Biskupa Rotrii, gdyby elekt tego potrzebowa?, sakry biskupiej. Je?li Dziekan nie mo?e tego uczyni?, prawo to przechodzi na Prodziekana, a w wypadku gdy i on ma przeszkod?, na najstarszego kardyna?a biskupa.
   ? 2. Pierwszy z kardyna??w og?asza ludowi imi? nowo wybranego Patriarchy.

   Kan. 56 - Kardyna?owie maj? obowi?zek gorliwie wsp??pracowa? z Biskupem Rotrii.

   Kan. 57 - Kardyna?owi, kt?remu Biskup Rotrii zleca reprezentowanie go na jakim? uroczystym obchodzie lub zgromadzeniu os?b, w charakterze legata "a latere", a wi?c wyst?puj?cego jako jego alter ego, jak r?wnie? kardyna?owi, kt?ry jako jego specjalny wys?annik ma wype?ni? okre?lon? pos?ug? pastersk?, przys?uguje tylko to, co mu zosta?o zlecone przez Biskupa Rotrii.

   Kan. 58 - Podczas wakansu Stolicy Apostolskiej Kolegium Kardyna??w przys?uguje jedynie ta w?adza, kt?r? przyznaje mu specjalne prawo.

Rozdzia? IV
LEGACI BISKUPA ROTRII

   Kan. 59 - Biskupowi Rotrii przys?uguje naturalne i niezale?ne prawo mianowania i wysy?ania swoich legat?w, czy to do Ko?cio??w partykularnych w r??nych krajach lub regionach, czy te? r?wnocze?nie do pa?stw i rz?d?w, jak r?wnie? przenoszenia ich i odwo?ywania, z zachowaniem przepis?w prawa mi?dzynarodowego, gdy idzie o wysy?anie i odwo?ywanie legat?w ustanowionych w pa?stwach.

   Kan. 60 - ? 1. Legatom Biskupa Rotrii zleca si? funkcj? reprezentowania go na spos?b sta?y w Ko?cio?ach partykularnych lub tak?e wobec pa?stw i w?adz publicznych, do kt?rych s? posy?ani.
   ? 2. Stolic? Apostolsk? reprezentuj? r?wnie? ci, kt?rzy w charakterze patriarszej misji s? wyznaczani jako delegaci lub obserwatorzy do organizacji mi?dzynarodowych albo na konferencje czy zjazdy.

   Kan. 61 - G??wnym zadaniem legata patriarszego jest zacie?nianie i umacnianie coraz bardziej wi?z?w ??cz?cych Stolic? Apostolsk? z Ko?cio?ami partykularnymi. Tak wi?c w odniesieniu do powierzonego mu okr?gu, do patriarszego legata nale?y:
    1? przesy?anie do Stolicy Apostolskiej wiadomo?ci na temat warunk?w, w kt?rych znajduj? si? Ko?cio?y partykularne, i o tym wszystkim, co dotyczy ?ycia samego Ko?cio?a;
    2? wspieranie biskup?w czynem i rad?, nie naruszaj?c jednak wykonywania przyznanej im prawem w?adzy;
    3? gdy idzie o nominacj? biskup?w: przesy?anie lub proponowanie Stolicy Apostolskiej nazwisk kandydat?w, jak r?wnie? przeprowadzanie procesu informacyjnego odno?nie do kandydat?w, z zachowaniem norm wydanych przez Stolic? Apostolsk?;
    4? usilne popieranie tego, co s?u?y utrwaleniu pokoju, rozwoju post?pu i zgodnej wsp??pracy mi?dzy narodami;
    5? podejmowanie wraz z biskupami odpowiednich kontakt?w z innymi Ko?cio?ami lub wsp?lnotami ko?cielnymi;
    6? wykonywanie ponadto pe?nomocnictw oraz wype?nianie innych polece?, przekazanych mu przez Stolic? Apostolsk?.

   Kan. 62 - Do patriarszego legata, kt?ry zgodnie z przepisami prawa mi?dzynarodowego wype?nia r?wnocze?nie misj? w pa?stwie, nale?y tak?e szczeg?lne zadanie:
    1? podtrzymywa? i o?ywia? wi?zy mi?dzy Stolic? Apostolsk? i Rz?dem;
    2? prowadzi? rokowania w zakresie spraw dotycz?cych stosunk?w Ko?cio?a i Pa?stwa oraz w spos?b szczeg?lny pertraktowa? o zawarcie konkordatu czy innych tego rodzaju uk?ad?w, jak r?wnie? wprowadzenie ich w ?ycie.

   Kan. 63 - Ze wzgl?du na szczeg?lny charakter pos?ugi legata siedziba poselstwa jest wyj?ta spod w?adzy rz?dzenia miejscowego ordynariusza.

   Kan. 64 - Zadanie legata nie wygasa z chwil? wakansu Stolicy Apostolskiej, chyba ?e co innego zastrze?ono w patriarszym pi?mie. Wygasa natomiast po wype?nieniu zlecenia, przez odwo?anie podane do wiadomo?ci zainteresowanego oraz zrzeczenie przyj?te przez Biskupa Rotrii.

Rozdzia? V
KONGREGACJA ?WI?TEGO OFICJUM

   Kan. 65 – ? 1. Kongregacja ?wi?tego Oficjum jest niezale?nym organem powo?anym do dbania o jedno??, sp?jno?? i trwa?o?? Ko?cio?a i jego wyznania poprzez m.in. ocen? dzia?alno?ci os?b ?wieckich i duchownych w kontek?cie dzia?alno?ci Ko?cio?a, ocen? misji jednostek administracyjnych Ko?cio?a czy wykrywanie i os?dzanie ?wieckich i duchownych w zakresie dzia?alno?ci Ko?cio?a oraz na podstawie kanon?w niniejszego kodeksu.
   ? 2. Podstawowym zadaniem Kongregacji jest  zwalczanie herezji i wszelkich jej objaw?w oraz ocena wszelkich spraw dotycz?cych moralno?ci duchownych, a tak?e dbanie o zachowywanie klimatu Ko?cio?a i poprawno?ci historyczno-kulturowej w g?oszonych przez Ko?ci?? tre?ciach oraz dope?nianie postanowie? prawa na?o?onego na Ko?ci?? przez kompetentne organy.
   ? 3. Kongregacja jest odpowiedzialna za weryfikacj? pism teologicznych pod wzgl?dem zgodno?ci z wiar? chrze?cija?sk?.
   ? 4. Kongregacja mo?e pe?ni? te? inne funkcje powierzone jej przez Ojca ?wi?tego w ramach misji, jak? powierzaj? jej przepisy niniejszego kodeksu.

   Kan. 66 - ? 1. Na czele Kongregacji stoi Wielki Inkwizytor, kt?ry kieruje jej pracami i jest powo?ywany i odwo?ywany przez Biskupa Rotrii w spos?b niezale?ny.
   ? 2. Wielki Inkwizytor pe?ni funkcj? s?dziego we wszystkich sprawach przed Kongregacj?.
   ? 3. W sk?ad Kongregacji powo?uje si? Inkwizytor?w, kt?rzy pe?ni? rol? oskar?yciela i obro?cy w procesie.
   ? 4. Inkwizytor?w powo?uje i odwo?uje Biskup Rotrii na wniosek Wielkiego Inkwizytora.

   Kan. 67 – ? 1. Wielki Inkwizytor wydaje wyroki i postanowienia.
   ? 2. Inkwizytorzy wydaj? postanowienia.
   ? 3. Wyroki dotycz? sprawy co do jej meritum i rozstrzygaj? co do jej istoty.
   ? 4. Postanowienia dotycz? spraw formalnych i proceduralnych.

   Kan. 68 – Cz?onkowie Kongregacji w swym dzia?aniu podlegaj? wy??cznie Bogu, prawu oraz swoim sumieniom.

Rozdzia? VI
JEDNOSTKI ADMINISTRACYJNE KO?CIO?A

   Kan. 69 - Diecezj? stanowi cz??? Ludu Bo?ego, powierzona pasterskiej pieczy biskupa z wsp??pracuj?cym z nim prezbiterom.

   Kan. 70 - Pra?atura terytorialn? lub opactwo terytorialne oznacza cz??? Ludu Bo?ego w okre?lonych granicach terytorium. Ze wzgl?du na szczeg?lne warunki, piecza o ten lud zostaje powierzona pra?atowi lub opatowi, kt?ry kieruje nim, na podobie?stwo biskupa diecezjalnego, jako w?asny jego pasterz.

Rozdzia? VII
BISKUPI

   Kan.71 -  Przez sam? nominacj? biskupi? otrzymuj? biskupi wraz z zadaniem u?wi?cania, tak?e zadanie nauczania i rz?dzenia, kt?re z natury swojej mog? by? wykonywane tylko w hierarchicznej wsp?lnocie z G?ow? Kolegium i jego cz?onkami.

   Kan. 72 - Biskup?w nazywa si? diecezjalnymi, gdy ich trosce zosta?a powierzona jaka? diecezja; pozosta?ych nazywa si? tytularnymi.

   Kan. 73 - ? 1. Patriarcha mianuje biskup?w w spos?b nieskr?powany albo zatwierdza wybranych zgodnie z prawem.
   ? 2. Nie udziela si? na przysz?o?? w?adzom pa?stwowym ?adnych uprawnie? i przywilej?w dotycz?cych wyboru, nominacji, prezentowania lub wyznaczania biskup?w.

   Kan. 74 - ? 1. Je?li chodzi o zdatno?? kandydat?w do biskupstwa, wymaga si? od ka?dego:
    1? odznaczania si? niezachwian? wiar?, dobrymi obyczajami, pobo?no?ci?, gorliwo?ci?, duszpastersk? m?dro?ci?, roztropno?ci? i ludzkimi cnotami, jak r?wnie? pozosta?ymi przymiotami, kt?re czyni? go odpowiednim do wype?niania zleconego mu urz?du, o kt?ry chodzi;
    2? dobrej opinii.
   ? 2. Do Stolicy Apostolskiej nale?y ostateczny os?d co do zdatno?ci kandydata.

   Kan. 75 - Przed kanonicznym obj?ciem swego urz?du, promowany winien z?o?y? przysi?g? wierno?ci wobec Stolicy Apostolskiej, wed?ug formu?y zatwierdzonej przez t? sam? Stolic? Apostolsk?.

   Kan. 76 - ? 1. Biskupowi diecezjalnemu w powierzonej mu diecezji przys?uguje wszelka w?adza zwyczajna, w?asna i bezpo?rednia, jaka jest wymagana do jego pasterskiego urz?du, z wy??czeniem tych spraw, kt?re na mocy prawa lub dekretu Patriarchy s? zarezerwowane najwy?szej lub innej w?adzy ko?cielnej.
   ? 2. Je?li co innego nie wynika z natury rzeczy lub z przepisu prawa, z biskupem diecezjalnym s? zr?wnani w prawie ci, kt?rzy s? zwierzchnikami wsp?lnot wiernych, o kt?rych w kan. 70.

   Kan. 77 - Pami?taj?c o tym, ?e ma obowi?zek dawa? przyk?ad ?wi?to?ci poprzez mi?o??, pokor? i prostot? ?ycia, biskup diecezjalny winien zabiega? wszystkimi ?rodkami o wzrost ?wi?to?ci wiernych, zgodnie z w?asnym powo?aniem ka?dego wiernego.

   Kan. 78 - ? 1. Obowi?zkiem biskupa diecezjalnego jest rz?dzi? powierzonym mu Ko?cio?em partykularnym zgodnie z przepisami prawa.
   ? 2. W?adz? ustawodawcz? wykonuje sam biskup, za? w?adz? wykonawcz? wykonuje b?d? osobi?cie, b?d? przez wikariuszy generalnych lub biskupich, zgodnie z przepisami prawa.
   ? 3 Biskup diecezjalny na prawo zwo?a? Synod diecezjalny, w kt?rym maj? prawo obradowa? wszyscy podlegaj?cy mu duchowni i wierni. Jedynym ustawodawc? na Synodzie diecezjalnym jest biskup diecezjalny, inni cz?onkowie Synodu posiadaj? tylko g?os doradczy. On sam podpisuje deklaracje i dekrety synodalne, kt?re jedynie jego autorytetem mog? by? promulgowane.

   Kan. 79 - ? 1. Biskup obowi?zany jest wizytowa? diecezj? albo w ca?o?ci, albo cz??ciowo. Obowi?zek ten ma wype?nia? osobi?cie.
   ? 2. Na towarzyszy i pomocnik?w wizytacji biskup mo?e sobie dobra? dowolnie wybranych duchownych, z odrzuceniem wszelkiego przeciwnego przywileju lub zwyczaju.

   Kan. 80 - Zwyczajnej wizytacji biskupiej podlegaj? osoby, instytucje ko?cielne, rzeczy i miejsca, znajduj?ce si? w obr?bie diecezji.
   
   Kan. 81 - Zakonnik wyniesiony do godno?ci biskupiej pozostaje cz?onkiem swojego instytutu, lecz na mocy ?lubu pos?usze?stwa podlega jedynie Biskupowi Rotrii. Jest te? zwolniony z tych obowi?zk?w, kt?rych wed?ug jego roztropnego uznania nie mo?na pogodzi? z jego stanem ?ycia.

Rozdzia? VIII
NIEPRAWID?OWO?CI ORAZ INNE PRZESZKODY

   Kan. 82 - Zabrania si? przyj?cia nominacji tym, kt?rzy s? zwi?zani jak?kolwiek przeszkod?, czy to sta??, kt?ra nazywa si? nieprawid?owo?ci?, czy te? zwyk??. Mo?na podlega? jedynie tym przeszkodom, kt?re s? wymienione w ni?ej podanych kanonach.

   Kan. 83 - Zwyk?? przeszkod?, nie pozwalaj?c? przyj?? ka?dej powierzonej nominacji, s? zwi?zani:
    1? m??czyzna ?onaty;
    2? kto pope?ni? przest?pstwo apostazji, herezji lub schizmy;
    3? kto sprawuje urz?d lub zarz?d zakazany duchownym;
    4? kto dopu?ci? si? przest?pstwa przeciwko w?adzy ko?cielnej i wolno?ci Ko?cio?a;
    5? kto dopu?ci? si? przest?pstwa uzurpacji ko?cielnych zada? oraz przest?pstwa w ich wykonywaniu;
    6? kto dopu?ci? si? przest?pstwa podszywania pod inn? godno?? lub posiadania nieto?samej postaci, b?d?cych rozr??nionymi p?ci?, statusem lub jak?kolwiek inn? cech?, a co wykaza?o post?powanie przeprowadzone na polecenie Biskupa Rotrii.
   
   Kan. 84 - Nieznajomo?? przeszk?d nie uwalnia od nich.

   Kan. 85 – Nominacja udzielona pomimo istnienia wy?ej wymienionych przeszk?d jest z mocy prawa niewa?na.

   Kan. 86 - ? 1. Jedynie Stolica Apostolska mo?e dyspensowa? od przeszk?d przyj?cia nominacji kap?a?skiej.
   ? 2. Od przeszk?d mo?e dyspensowa? r?wnie? ordynariusz, je?li takiej zgody udzieli? mu Biskup Rotrii.
   ? 3. Od przeszkody wynikaj?cej z posiadania zdublowanej to?samo?ci wirtualnej nie przypada ?adna mo?liwo?? dyspensowania, a jedynie surowa i sprawiedliwa kara najwy?szej cenzury.

   Kan. 87 – Podlega karze ten, kto znaj?c istniej?ce przeszkody do nominacji kap?a?skiej udziela jej.
   

TYTU? IV
SANKCJE W KO?CIELE

Rozdzia? I
KARANIE PRZEST?PSTW W OG?LNO?CI

   Kan. 88 - Ko?ci?? posiada wrodzone i w?asne prawo wymierzania sankcji karnych wiernym pope?niaj?cym przest?pstwo.

   Kan. 89 - ? 1. Sankcjami karnymi w Ko?ciele s?:
    1? kary poprawcze czyli cenzury;
    2? kary ekspiacyjne.
   ? 2. Ustawa mo?e ustanowi? inne kary ekspiacyjne, ni? wymienione w tym akcie, kt?re pozbawiaj? wiernego jakiego? dobra duchowego lub doczesnego i odpowiadaj? nadprzyrodzonemu celowi Ko?cio?a.
   ? 3. Ponadto stosowane s? ?rodki zaradcze i pokuty, pierwsze g??wnie dla zapobie?enia przest?pstwom, drugie za? raczej dla zast?pienia kary lub jej zwi?kszenia.

   Kan. 90 - Kara jest najcz??ciej kar? wymierzan? wyrokiem, to jest tak?, i? nie wi??e winnego, je?li nie zostanie wymierzona; jest za? kar? wi???c? moc? samego prawa, tak i? wi??e przez sam fakt pope?nienia przest?pstwa, je?li to wyra?nie postanawia ustawa lub nakaz.

   Kan. 91 - ? 1. Kto posiada w?adz? ustawodawcz?, mo?e r?wnie? wydawa? ustawy karne; mo?e tak?e swoimi ustawami zabezpieczy? odpowiedni? kar? prawo Bo?e lub ustaw? ko?cieln? wydan? przez wy?sz? w?adz?, przy zachowaniu granic swojej kompetencji z racji terytorium lub os?b.
   ? 2. Ustawa mo?e sama okre?la? kar? lub pozostawia? jej okre?lenie roztropnemu uznaniu s?dziego.

   Kan. 92 - Biskupi diecezjalni powinni troszczy? si? o przestrzeganie prawa na terenie swojej diecezji a w razie jego z?amania b?d? podejrzenia jego z?amania zobowi?zani s? poinformowa? w?a?ciwego cz?onka ?wi?tego Oficjum.

   Kan. 93 - Kary nale?y o tyle ustanawia?, o ile s? rzeczywi?cie konieczne do lepszego zachowania dyscypliny ko?cielnej. Kara za? wydalenia ze stanu duchownego nie mo?e by? ustanowiona ustaw? partykularn?.

Rozdzia? II
PODMIOT SANKCJI KARNYCH

   Kan. 94 - ? 1. Nie mo?na nikogo kara?, je?li pope?nione przez niego zewn?trzne naruszenie ustawy lub nakazu nie jest ci??ko poczytalne na skutek winy umy?lnej albo nieumy?lnej.
   ? 2. Gdy nast?pi?o zewn?trzne przekroczenie, domniemywa si? poczytalno??, chyba ?e co innego by si? okaza?o.
   
   Kan. 95 - Nie podlega ?adnej karze, kto w chwili przekraczania ustawy lub nakazu:
    1? naruszy? ustaw? lub nakaz z ignorancji niezawinionej; na r?wni za? z ignorancj? stoi nieuwaga i b??d;
    2? dzia?a? pod wp?ywem przymusu fizycznego lub na skutek przypadku, kt?rego nie m?g? przewidzie? lub przewidzianemu zapobiec;
    3? dzia?a? w zgodnej z prawem obronie w?asnej lub kogo? innego przeciwko niesprawiedliwemu napastnikowi, zachowuj?c nale?ny umiar.
   
   Kan. 96 - ? 1. Sprawca przekroczenia nie jest wolny od kary, lecz kara przewidziana ustaw? lub nakazem powinna by? z?agodzona lub zast?piona pokut?,, je?li przest?pstwo zosta?o pope?nione:
    1? na skutek powa?nego wzburzenia uczuciowego, kt?re jednak nie wyprzedzi?o i nie przekre?li?o ca?kowicie ?wiadomo?ci i zgody woli, je?li samo wzburzenie nie zosta?o dobrowolnie wywo?ane lub nie by?o podtrzymywane;
    2? przez tego, kto dzia?a? w zgodnej z prawem obronie w?asnej lub kogo? innego przeciwko niesprawiedliwemu napastnikowi, ale nie zachowa? koniecznego umiaru;
    3? przeciwko powa?nie i nies?usznie prowokuj?cemu.
   ? 2. To samo mo?e uczyni? s?dzia, gdy istnieje inna okoliczno?? pomniejszaj?ca ci??ko?? przest?pstwa.
   
   Kan. 97 - ? 1. S?dzia mo?e ukara? surowiej ni? przewiduje to ustawa lub nakaz:
    1? tego, kto po skazaniu lub deklaracji kary dopuszcza si? przest?pstwa, tak i? na podstawie towarzysz?cych okoliczno?ci mo?na roztropnie wnioskowa? o uporze w z?ej woli;
    2? tego, kto posiada jak?? godno?? albo nadu?ywa w?adzy lub urz?du dla pope?nienia przest?pstwa.
   ? 2. Je?li w wypadkach, o kt?rych w ? 1, przewidziana jest kara wi???ca moc? samego prawa, mo?na do niej do??czy? inn? kar? lub pokut?.

   Kan. 98 - ? 1. Kto uczyni? co? dla dokonania przest?pstwa albo czego? zaniecha?, jednak bez w?asnej woli nie zdo?a? go dokona?, nie podlega karze ustanowionej za pope?nione przest?pstwo, chyba ?e ustawa lub nakaz inaczej zastrzega.
   ? 2. Je?li czynno?ci lub zaniechania z natury swojej prowadz? do dokonania przest?pstwa, sprawcy mo?na wyznaczy? pokut? lub kar?, chyba ?e dobrowolnie odst?pi? od zapocz?tkowanego wykonywania przest?pstwa. Je?li za? wynik?o zgorszenie albo powa?na szkoda lub niebezpiecze?stwo, sprawca, chocia? samorzutnie zaprzesta? dzia?ania, mo?e by? ukarany jak?? sprawiedliw? kar?, mniejsz? jednak od przewidzianej za przest?pstwo dokonane.

   Kan. 99 - Je?li na g??wnego sprawc? s? ustanowione kary wymierzane wyrokiem, ci, kt?rzy po wsp?lnym powzi?ciu przest?pczego zamiaru wsp??dzia?aj? w przest?pstwie, a nie s? w ustawie lub nakazie wyra?nie wymienieni, podlegaj? tym samym karom albo innym takiej samej lub mniejszej ci??ko?ci.
   
   Kan. 100 - Przest?pstwo, kt?re polega na o?wiadczeniu albo na innym ujawnieniu woli, doktryny lub wiedzy, nale?y uwa?a? za niedokonane, je?li nikt nie spostrzeg? tego o?wiadczenia lub ujawnienia.

Rozdzia? III
CENZURY

   Kan. 101 – Ekskomunikowanego pozbawia si?:
    1? mo?no?ci sprawowania urz?d?w lub pos?ug albo jakichkolwiek innych zada?, b?d? wykonywania akt?w rz?dzenia w jakiejkolwiek formie w ca?ym Ko?ciele Powszechnym;
    2? praw korzystania z przywilej?w wcze?niej mu udzielonych, w tym wynikaj?cych z faktu posiadania obywatelstwa i statusu ziemskiego, kt?rych utrata jest nast?pstwem wymierzenia poruszanej kary;
    3? mo?liwo?ci otrzymania w Ko?ciele i Pa?stwie Ko?cielnym godno?ci, urz?du lub innego zadania, za? co si? tyczy samego terenu Pa?stwa, zmuszony jest do wiekuistego jego opuszczenia z mocy prawa;
    4? dochody z tytu?u godno?ci, urz?du, sprawowanego zadania i posiadanej ewentualnie w Ko?ciele pensji przed na?o?eniem kary - nie stanowi? jego w?asno?ci.

   Kan. 102 - ? 1. Suspensa, kt?ra mo?e by? stosowana jedynie do duchownych, zabrania:
    1? wszystkich lub tylko niekt?rych akt?w w?adzy rz?dzenia;
    2? wykonywania wszystkich lub niekt?rych uprawnie? lub zada? zwi?zanych z urz?dem.
   ? 2. Suspensa zabraniaj?c? pobierania dochod?w, stypendium, pensji czy innych podobnych, zawiera w sobie obowi?zek zwr?cenia wszystkiego, co zosta?o bezprawnie przyj?te, nawet w dobrej wierze.

   

Rozdzia? IV
KARY EKSPIACYJNE

   Kan. 103 - Kary ekspiacyjne, kt?re mog? obowi?zywa? przest?pc? albo na sta?e, albo na czas okre?lony lub nieokre?lony, opr?cz innych, ustanowionych ewentualnie ustaw?, s? nast?puj?ce:
    1? zakaz lub nakaz przebywania na okre?lonym miejscu lub terytorium;
    2? pozbawienie w?adzy, urz?du, zadania, prawa, przywileju, uprawnienia, ?aski, tytu?u, odznaczenia, nawet czysto honorowego;
    3? zakaz korzystania z tego, co wyliczono w n. 2, lub zakaz korzystania z tego w okre?lonym miejscu lub poza okre?lonym miejscem; tego rodzaju zakazy nigdy nie powoduj? niewa?no?ci;
    4? karne przeniesienie na inny urz?d;
    5? wydalenie ze stanu duchownego.

   Kan. 104 - ? 1. Zakaz i nakaz przebywania na okre?lonym miejscu lub terytorium mo?e dotyczy? zar?wno duchownych, jak i zakonnik?w.
   ? 2. Do wydania nakazu przebywania na okre?lonym miejscu lub terytorium, wymagana jest zgoda ordynariusza tego miejsca, chyba ?e chodzi o dom przeznaczony r?wnie? dla duchownych spoza diecezji, odbywaj?cych pokut? lub podejmuj?cych popraw?.

Rozdzia? V
?RODKI KARNE I ZADO??UCZYNIENIA

   Kan. 105 - ? 1. Tego, kto znajduje si? w bardzo bliskiej okazji pope?nienia przest?pstwa lub na kogo w wyniku przeprowadzonego dochodzenia pada powa?ne podejrzenie pope?nienia przest?pstwa mo?na osobi?cie lub przez innego upomnie?.
   ? 2. Temu, kt?rego post?powanie powoduje zgorszenie lub powa?ne naruszenie porz?dku publicznego, mo?e tak?e udzieli? nagany, w spos?b dostosowany do szczeg?lnych warunk?w osoby i faktu.
   ? 3. Upomnienie lub nagana powinny by? zawsze mo?liwe do stwierdzenia przynajmniej na podstawie jakiego? dokumentu.

   Kan. 106 - ? 1. Pokut?, kt?ra mo?e by? na?o?on? w zakresie zewn?trznym, jest obowi?zek wykonania jakiego? aktu religijno?ci, pobo?no?ci lub mi?o?ci.
   ? 2. Za tajne przekroczenie nie nale?y nigdy nak?ada? pokuty publicznej.
   ? 3. Pokuty mo?e ordynariusz i Patriarcha wed?ug w?asnego roztropnego uznania do??cza? do karnego ?rodka upomnienia, nagany lub kary.

TYTU? V
KARY ZA POSZCZEG?LNE PRZEST?PSTWA

Rozdzia? I
PRZEST?PSTWA PRZECIWKO RELIGII I JEDNO?CI KO?CIO?A

   Kan. 107 - Inkwizytor dopiero wtedy powinien wszcz?? post?powanie s?dowe celem wymierzenia kary, gdy uzna?, ?e ani braterskim upomnieniem, ani nagan?, ani te? innymi ?rodkami pasterskiej troski nie mo?na w spos?b wystarczaj?cy naprawi? zgorszenia, wyr?wna? naruszonej sprawiedliwo?ci i doprowadzi? do poprawy winnego.
    1? szczeg?lnym przypadkiem wszcz?cia post?powania jest wola samego Biskupa Rotrii.
    2? je?li istnieje ku temu wola Patriarchy, ma ?w prawo nieskr?powanie, bez przeprowadzania ?cis?ego procesu, za? samemu podejrzewaj?c przewinienie lub posiadaj?c dow?d rokuj?cy w sprawie, wymierzy? ka?d? z kar ko?cielnych, obowi?zuj?cych w Ko?ciele i Pa?stwie Ko?cielnym. Kara na?o?ona bull? przez Biskupa Rotrii nie musi by? konsultowana z jak?kolwiek w?adz? ko?cieln?, za? jej skuteczno?? jest natychmiastowa i nieusuwalna w prawie.
   
   Kan. 108 - Je?li ustawa lub nakaz daje s?dziemu w?adz? wymierzenia lub niewymierzenia kary, s?dzia mo?e tak?e zgodnie ze swoim sumieniem i roztropno?ci? z?agodzi? kar? lub zamiast niej na?o?y? pokut?.

   Kan. 109 - Chocia? ustawa u?ywa s??w nakazuj?cych, s?dzia zgodnie z w?asnym sumieniem i roztropno?ci? mo?e:
    1? od?o?y? wymierzenie kary na czas bardziej odpowiedni, je?li przewiduje si?, ?e z po?piesznego ukarania winnego wyp?ynie wi?ksze z?o;
    2? powstrzyma? si? od wymierzenia kary lub wymierzy? kar? mniejsz? albo zastosowa? pokut?, je?li winny si? poprawi? i naprawi? zgorszenie albo je?li zosta? ju? przez w?adz? ?wieck? wystarczaj?co ukarany lub przewiduje si?, ?e b?dzie ukarany;
    3? je?li winny dopu?ci? si? przest?pstwa po raz pierwszy po latach nienagannie prze?ytych, a nie zachodzi konieczno?? naprawienia zgorszenia.

   Kan. 110 - Ilekro? winny pope?ni? wiele przest?pstw i zbyt wielka by?aby suma kar, kt?re nale?a?oby mu wymierzy?, pozostawia si? roztropnemu uznaniu s?dziego z?agodzenie kar w s?usznych granicach.
   
   Kan. 111 - Kara wi??e winnego wsz?dzie, tak?e po ustaniu w?adzy tego, kto kar? ustanowi? lub wymierzy?, chyba ?e co innego wyra?nie zastrze?ono.
   
   Kan. 112 - ? 1. Prawo zwalniania z kary wydanej wyrokiem lub wi???cej z mocy samego prawa przys?uguje wy??cznie Biskupowi Rotrii.
   ? 2. Przed zwolnieniem z kary nale?y si? porozumie? z tym, kto wyda? nakaz, chyba ?e to jest niemo?liwe z racji nadzwyczajnych okoliczno?ci.
   
   Kan. 113 - Poza wypadkami przewidzianymi w tej ustawie, zewn?trzne naruszenie prawa Bo?ego lub kanonicznego, powinno by? ukarane sprawiedliw? kar? na zasadach okre?lonych w tej ustawie.

TYTU? V
KARY ZA POSZCZEG?LNE PRZEST?PSTWA

Rozdzia? I
PRZEST?PSTWA PRZECIWKO RELIGII I JEDNO?CI KO?CIO?A

   Kan. 114 - ? 1. Odst?pca od wiary, heretyk lub schizmatyk podlega ekskomunice wi???cej moc? samego prawa.
   ? 2. Je?li tego domaga si? d?ugotrwa?y up?r lub wielko?? zgorszenia, mo?na do??czy? tak?e inne kary, nie wy??czaj?c wydalenia ze stanu duchownego.
   
   Kan. 115 - Kto stwierdzaj?c lub przyrzekaj?c co? wobec w?adzy ko?cielnej dopuszcza si? krzywoprzysi?stwa, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.

   Kan. 116 - Kto w publicznym widowisku, mowie lub rozpowszechnionym pi?mie albo w inny spos?b przy pomocy ?rodk?w spo?ecznego przekazu, wypowiada blu?nierstwo, powa?nie narusza dobre obyczaje albo zniewa?a religi? lub Pa?stwo Ko?cielne Rotria b?d? wywo?uje nienawi?? lub pogard?, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.

Rozdzia? II
PRZEST?PSTWA PRZECIWKO W?ADZY KO?CIELNEJ I WOLNO?CI KO?CIO?A

   Kan. 117 - ? 1. Kto stosuje przymus fizyczny wobec Biskupa Rotrii, podlega ekskomunice, wi???cej moc? samego prawa, je?li jest duchownym, mo?na doda? stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa tak?e inn? kar?, nie wy??czaj?c wydalenia ze stanu duchownego.
   ? 2. Kto czyni to wzgl?dem posiadaj?cego sakr? biskupi?, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
   ? 3. Kto stosuje przymus fizyczny wobec duchownego lub zakonnika, z pogardy dla wiary, Ko?cio?a, w?adzy lub pos?ugi ko?cielnej, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.

   Kan. 118 - Powinien by? sprawiedliwie ukarany:
    1? kto g?osi nauk? pot?pion? przez Biskupa Rotrii lub przez sob?r powszechny, b?d? z uporem odrzuca nauk? Biskupa Rotrii, i nie odwo?uje tego mimo upomnienia ze strony Stolicy Apostolskiej lub ordynariusza;
    2? kto w inny spos?b okazuje niepos?usze?stwo Stolicy Apostolskiej, ordynariuszowi lub prze?o?onemu, kt?rzy zgodnie z prawem co? nakazuj? lub czego? zakazuj?, i po upomnieniu trwa w niepos?usze?stwie.

   Kan. 119 - Kto od aktu Biskupa Rotrii odwo?uje si? do soboru powszechnego lub do Kolegium Biskup?w, winien by? ukarany cenzur?.

   Kan. 120 - Kto publicznie wzbudza niech?? lub nienawi?? podw?adnych wzgl?dem Stolicy Apostolskiej lub ordynariusza z powodu jakiego? aktu w?adzy lub pos?ugi ko?cielnej albo prowokuje podw?adnych do niepos?usze?stwa wobec nich, winien by? ukarany interdyktem lub innymi sprawiedliwymi karami.

   Kan. 121 - Kto zapisuje si? do stowarzyszenia dzia?aj?cego w jakikolwiek spos?b przeciw Ko?cio?owi, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?; kto za? popiera tego rodzaju stowarzyszenie lub nim kieruje, powinien by? ukarany interdyktem.

   Kan. 122 - Ci, kt?rzy przeszkadzaj? w swobodnym wype?nianiu pos?ugi, wyboru lub w?adzy ko?cielnej albo w zgodnym z prawem korzystaniu z d?br sakralnych lub innych d?br ko?cielnych, albo wywieraj? nacisk na wyborc? lub wybranego b?d? tego, kto wykona? akt w?adzy lub pos?ug? ko?cieln?, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?.
   

Rozdzia? III
UZURPACJA KO?CIELNYCH ZADA? ORAZ PRZEST?PSTWA W ICH WYKONYWANIU

   Kan. 123 - Kap?an, kt?ry dzia?a wbrew Patriarsze, podlega ekskomunice wi???cej moc? samego prawa.

   Kan. 124 - Kto w spos?b nieuzasadniony i sprzeczny z wol? Stolicy Apostolskiej symuluje udzielanie sakramentu, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
   
   Kan. 125 - ? 1. Ktokolwiek uzurpuje sobie urz?d ko?cielny, powinien by? ukarany sprawiedliw? kar?.
   ? 2. Uzurpacji r?wna si? niezgodne z prawem zatrzymanie urz?du po jego pozbawieniu lub ustaniu.

   Kan. 126 - Biskup, kt?ry wbrew woli Biskupa Rotrii nominuje kogo? na kap?ana, a tak?e ten, kto od niego nominacji przyjmuje, podlegaj? ekskomunice wi???cej moc? samego prawa.
   
   Kan. 127 - Kto niezgodnie z prawem sprawuje zadanie kap?a?skie lub inn? pos?ug?, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?.
   
   Kan. 128 - Kto cokolwiek daruje lub przyrzeka, aby kto? wype?niaj?c zadanie w Ko?ciele co? niezgodnie z prawem uczyni? lub opu?ci?, ma by? ukarany sprawiedliw? kar?; r?wnie? ten, kto te dary lub przyrzeczenia przyjmuje.

   Kan. 129 - ? 1. Kto nadu?ywa w?adzy lub zadania, powinien by? ukarany stosownie do wielko?ci czynu lub zaniedbania, nie wy??czaj?c pozbawienia urz?du, chyba ?e za to nadu?ycie jest ju? ustanowiona kara ustaw? lub nakazem.
   ? 2. Kto za? wskutek zawinionego zaniedbania podejmuje lub pomija bezprawnie z czyj?? szkod? akt w?adzy ko?cielnej, pos?ugi albo zadania, powinien by? sprawiedliwie ukarany.

Rozdzia? IV
PRZEST?PSTWO FA?SZU

   Kan. 130 - ? 1. Kto sk?ada prze?o?onemu ko?cielnemu oszczercze doniesienie o przest?pstwie lub w inny spos?b narusza czyje? dobre imi?, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?, nie wy??czaj?c cenzury.
   ? 2. Oszczerca mo?e by? tak?e zmuszony do dokonania odpowiedniego zado??uczynienia.
   ? 3. Stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?:
    1? kto sporz?dza fa?szywy dokument ko?cielny lub prawdziwy zmienia, niszczy, ukrywa, albo pos?uguje si? fa?szywym lub zmienionym;
    2? kto w sprawie ko?cielnej pos?uguje si? innym fa?szywym lub zmienionym dokumentem;
    3? kto w publicznym dokumencie ko?cielnym potwierdza fa?sz.

   Kan. 131 - ? 1. Najwy?szy wyraz fa?szu, pope?niony wbrew prawu moralnemu, ko?cielnemu i pa?stwowemu, a sprowadzaj?cy natychmiastow? kar? ekskomuniki z mocy samego prawa pope?nia ten, kto:
    1? prowadzi ?ycie niezgodne z duchem w?asnej odr?bno?ci, a w szczeg?lno?ci objawiaj?ce si? przez posiadanie innej to?samo?ci, wyst?puj?cej pod zmienion? godno?ci? personaln?, p?ci? lub obyczajowo?ci?, jakkolwiek niezwi?zanej z drug? osobowo?ci?;
    2? podszywa si? pod inn? osob?, kt?rej godno?? funkcjonuje w ?wiecie, maj?c ?wiadomo?? pope?nianego sprzeniewierzenia i wykorzystuj?cy fakt podszycia do czyn?w haniebnych, b?d?cych na szkod? prawowitemu w?a?cicielowi imion wa?nie nadanych.
   ? 2. Aby udowodni? sprzeniewierzenie zawarte w 1?. niniejszego kanonu wymaga si?, aby s?dzia spraw? rozpatruj?cy wykaza? dow?d rozdzielno?ci personalnej, co do kt?rego wiarygodno?ci nik?a jest w?tpliwo??, b?d? kt?ry wyra?nie ?wiadczy o winie pos?dzonego. Podobne zastosowanie ma si? w przypadku 2?. chyba, ?e okoliczno?ci szczeg?lne postanowi? inaczej.
   ? 3. W przypadku, gdy spraw? pod rozpatrzenie przyj?? sam Biskup Rotrii, stosuje si? odr?bne uwarunkowania, przez niego samego okre?lone. Patriarcha winien rokowa? zawsze na korzy?? pos?dzonego chyba, ?e szczeg?lne ujawnione okoliczno?ci, w tym tak?e te pochodz?ce ze spo?ecznego zarzutu stanowi? inaczej.
   ? 4. O ile od przest?pstwa uj?tego w ? 1., 1?. niniejszego kanonu, jako przypadku najwy?szej wagi naruszenia prawa przez skalanie jednolitej to?samo?ci p?ciowej nie stosuje si? ?adnych mo?liwo?ci uchylenia wi???cej ekskomuniki, o tyle w przypadku odnotowanym w ? 1. , 2?., decyzyjno?? w kwestii zastosowania ekskomuniki pozostawia si? samemu Biskupowi Powszechnemu i jego ustanowionym doradcom w sprawie.

Rozdzia? V
PRZEST?PSTWA PRZECIWKO SPECJALNYM OBOWI?ZKOM

   Kan. 132 - Duchowni lub zakonnicy uprawiaj?cy handel lub transakcje wbrew przepisom kanon?w, powinni by? ukarani stosownie do ci??ko?ci przest?pstwa.

   Kan. 133 - Kto narusza obowi?zki na?o?one mu kar?, mo?e by? ukarany sprawiedliw? kar?.

   Kan. 134 – Duchowny i zakonnik usi?uj?cy zawrze? ma??e?stwo, cho?by tylko cywilne, podlega suspensie wi???cej moc? samego prawa. Gdy po upomnieniu nie poprawia si? i nadal daje zgorszenie, mo?e by? karany stopniowo pozbawieniami lub tak?e wydaleniem ze stanu duchownego.
   
   Kan. 135 - Kto powa?nie narusza obowi?zek rezydencji, do kt?rej jest obowi?zany z racji urz?du ko?cielnego, winien by? ukarany sprawiedliw? kar?, nie wy??czaj?c, po upomnieniu, pozbawienia urz?du.

TYTU? VI
PRZEPISY KO?COWE

Rozdzia? I
HIERARCHIA WA?NO?CI AKT?W PRAWNYCH

   Kan. 136 – Przepisy niniejszych kanon?w s? przepisami najwa?niejszymi i pierwszorz?dnymi w kwestiach wiary, doktryny i Ko?cio?a.

   Kan. 137 – Wszystkie przepisy sprzeczne z tre?ci? niniejszych kanon?w trac? moc prawn?.

Rozdzia? II
VACATIO LEGIS

   Kan. 139 – Codex Iuris Canonici wchodzi w ?ycie po 7 dniach od dnia og?oszenia.

   Kan. 140 - Z chwil? wej?cia niniejszego prawa w ?ycie traci moc prawn? Codex Iuris Canonici z dnia 2 sierpnia 2012 roku.


/-/Sanctitas Vestra Pius III
Pontifex Maximus et Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.