Rozprawa doktorska - Wyposa?enie ko?cio?a parafialnego

[Carlos Lorenzo de Medici y Zep]

Temat: Wyposa?enie przeci?tnego ko?cio?a parafialnego
Autor: ks. mgr net. Wincenty Wa?achowski
Promotor: ks. bp. dr net. Pio Maria Facibieni

1. Wyposa?enie Prezbiterium

Oczywist? cz??ci? budowli ko?cio?a jest o?tarz. Jest on czterocz??ciowy - trzy cz??ci (mensa, antependium i podstawa) ustawione s? na kszta?t sto?u - symbolu tajemnicy Ostatniej Wieczerzy, tajemnicy Eucharystii. Czwarta cz??? - nastawa - najcz??ciej j?st przyk?adem kunsztu budowlanego i plastycznego. Za o?tarzem, wmurowane w nastawie jest tabernakulum, w kt?rym przechowuje si? Cia?o Pa?skie. Po stronach tabernakulum i nastawy (nigdy na mensie) stoj? ?wiece. Mo?e ich by? 2, 4 lub 6, niekiedy wi?cej - dotyczy o zw?aszcza ko?cio??w katedralnych. Mog? by? r?wnie? postawione na nastawie relikwiarze, jednak bardzo cz?sto - tak jak to przewiduj? przepisy kanoniczne - relikwie s? tylko umieszczone pod mens?. Mensa powinna by? nakryta trzema bia?ymi, lnianymi obrusami. Podstawa o?tarza stoi na trzystopniowym podniesieniu. Na stopniach mog? sta? dzwonki. Na stronie stoj? kredencja (stolik na dary) i ?awka lub krzes?o dla ministrant?w i kap?ana.

2. Wyposa?enie Nawy

G??wnym wyposazeniem Nawy s? ?awki dla wiernych. Mog? by? tam r?wnie? rozstawione sztandary (je?li parafia jakie? posiada). Powinno by? pozostawione przej?cie dla parafian do wej?cia do ?awek i dla przej?cia procesyjnego do o?tarza.

3. Wyposa?enie Zakrystii

Zakrystia to pomieszczenie wydzielone po stronie prezbiterium (o?tarza) lub za nim. Jest to miejsce przechowywania parament?w i naczy? liturgicznych. Pomieszczenie zakrystii powinno by? wyposa?one w umywalk?, kt?ra posiada osobny r?cznik dla kap?ana oraz wywieszon? kartk? z modlitwami przy myciu. Powinno by? r?wnie? przygotowane miejsce do puryfikacji naczy? liturgicznych.

A. Stroje liturgiczne

Na wyposa?eniu ko?cio?a powinny si? zazwyczaj znajdowa? stroju mszalnego i ch?rowego prezbitera, czyli ornaty ze stu?ami i manipularzami (przynajmniej po jednym z ka?dego koloru) i lu?ne stu?y.Na wyposa?eniu r?wnie? mo?e si? znale?? kapa i tuwialnia do b?ogos?awie?stwa Naj?wi?tszego Sakramentu. Obowi?zkiem kap?ana jest posiadanie w?asnego zestawu z?o?onego z alby, humera?u, cingulum. Owe paramenty powinny by? schowane - alby i kapy niez?o?one, w szafie na wieszakach, a humera?y, paski, ornaty, tuwialnie i stu?y - w osobnej komodzie, w szufladach.

B. Naczynia liturgiczne

Naczynia powinny by? przechowywane w szafach (zaleca si? pancerne, stalowe). Do naczy? zalicza si? naczynia po?wi?cone i pob?ogos?awione. Po?wi?cone - kielich i patena - nie powinny by? dotykane i u?ywane przez osoby, kt?re nie otrzyma?y ?wi?ce? wy?szych(!), a wi?c subdiakon?w, diakon?w, prezbiter?w i - co dotyczy ko?cio??w katedralnych i innych na czas uroczysto?ci - biskup?w. Pob?ogos?awione - lunula (zaleca si? r?wnie? b?ogos?awie?stwo ca?ej monstrancji, wraz z lunul?) i cyborium mog? by? dotykane i przygotowywane przez osoby ?wieckie. Do naczy? liturgicznych zalicza si? tak?e kustodium (do przechowywania Cia?a Pa?skiego do wystawienia [konsekrowanej hostii osadzonej na lunuli]), vasculum (do obmycia palc?w dla kap?ana komunikuj?cego), naczynia na oleje - krzy?ma, katechumen?w i chorych - zar?wno buteleczki z olejami po?wi?conym jak i ma?e naczy?ka, do kt?rych te oleje s? rozlane. Poza tymi wymaga si?, aby ko?cio?y posiada?y r?wnie? pateny ministranckie oraz bursy do Komunii ?w. chorych. Doda? nale?y r?wnie? naczynia do przygotowania dar?w - ampu?ki do wina i wody oraz lawaterz z r?czniczkiem (ka?dy kap?an winien mie? w?asny r?czniczek).

C. Bielizna liturgiczna i inne przyrz?dy

Do bielizny liturgicznej zalicza si? g??wnie puryfikaterz, palk? i korpora?. Ostatni rozk?ada si? na o?tarzu, aby postawi? kielich, puryfikaterzem kap?an wyciera kielich po komunii, a palka zakrywa g?rn? cz??? kielicha i chroni Krew Pa?sk? lub niekonsekrowane wino przed nieczysto?ciami z zewn?trz. Wszystkie przechowuje si? w bursie (torebce ozdobnej)
Podstawowymi przyrz?dami s? kocio?ek i kropid?o do wody ?wi?conej i kadzielnica z ??dk?. Do tego ko?cio?y parafialne powinny posiada? akcesoria do procesji - a wi?c krzy? procesyjny, akolitki i baldachim. Chwali si? r?wnie? posiadanie stojaka na msza? i lichtarzy r??nych rozmiar?w. Dodatkowo mo?na do tej listy do??czy? umbraculum, stojak na pascha?, latarnia procesyjna, potr?jny i tr?jk?tny lichtarz i zapalarka z gasid?em do ?wiec. Dodatkowo wymagana jest kropielnica przy przynajmniej g??wnych, a najlepiej przy ka?dych drzwiach wej?ciowych.

3. Wyposa?enie Biblioteczki i Kancelarii

G??wn?, obowi?zkow? pozycj? jest oczywi?cie Msza? Rzymski. Aktualnie obowi?zuje wydanie z 1962 roku. Obowi?zkowy jest te? Brewiarz Rzymski, w posiadaniu kap?ana. Parafia r?wnie? mo?e u?ywa? zbioru Mszy za zmar?ych, Rytua? Rzymski (zw?aszcza!) i Ewangeliarz. Karty o?tarzowe i teksty modlitw ministrantury tak?e si? przydadz?.
Do ksi?g kancelaryjnych zalicza si? trzy ksi?gi - Ksi?g? Ochrzczonych - "Liber Baptizatorum" (gdzie odnotowuje si? parafian ochrzczonych), Ksi?g? Bierzmowanych - "Liber Confirmatorum" (dla odnotowa? parafian bierzmowanych) i Ksi?g? Za?lubionych - "Liber Matrimoniorum" (spis ma??e?stw w parafii). Niekiedy u?ywa si? czwartej ksi?gi - Ksi?gi Umar?ych - "Liber Defunctorum" (spis zmar?ych i pochowanych parafian).

4. Wykonywanie muzyki ko?cielnej

Do tej grupy zaliczaj? si? tylko dwa instrumenty - organy i dzwony. Organy zazwyczaj stoj? na ch?rze. Dzwony zas s? zawieszone na wie?y (je?li jest wybudowana) lub poza ko?cio?em na specjalnej instalacji.
Je?eli ko?ci?? posiada ch?r albo schol?, wyposazenie ko?cio?a powinno by? uzupe?nione o stroje dla ch?rzyst?w i pulpity na nuty. R?wnie? organista powinien by? wyposa?ony w pulpit i szafk? do przechowywania nut. Ko?ci?? mo?e r?wnie? posiada? nag?o?nienie. Do ksi?g u?ywanych zalicza si? Gradua? Rzymski oraz Liber Usualis - zapis neumowy chora?u gregoria?skiego oraz Kyriale - zapis nutowy akompaniamentu organowego cz??ci sta?ych.

5. Podsumowanie

Wyposa?enie ko?cio?a jest do?? szerokie, bogate i zreszt? kosztowne. Jednak?e starsze ko?cio?y na wsiach i mniejszych miastach wype?niaj? owe kryteria, co pozwala na pe?ne ich wykorzystywanie i odprawianie r??nych celebracji liturgicznych dla chwa?y Bo?ej i ku po?ytkowi wiernych.