Podstawa programowa magisterium. Wyk?ad II

[Carlos Lorenzo de Medici y Zep]

Wyk?ad II
Sakramenty

Definicja
Wed?ug definicji Katechizmu Ko?cio?a katolickiego sakrament to taki widzialny znak lub obrz?d, kt?ry przynosi ?ask? w spos?b skuteczny, ze wzgl?du na moc w nim zawart?. Kr?tko: sakrament to widzialny znak nie widzialnej ?aski. Przyj?cie ?aski zale?y od wiary i dyspozycji przyjmuj?cego.
Sakramenty ?wi?te przeznaczone s? dla ?ywych i dla wierz?cych. W Ko?ciele katolickim uznaje si? siedem sakrament?w. S? to:

• Chrzest (?ac. baptismum)
• Bierzmowanie (confirmatio)
• Eucharystia  (eucharistia)
• Pokuta (paenitentia)
• Namaszczenie chorych (unctio infirmorum)
• ?wi?cenia (sacri ordines)
• Ma??e?stwo (matrimonium)

Liczba sakrament?w
Katolicka doktryna m?wi?ca, ?e jest 7 sakrament?w, formowa?a si? do?? d?ugo. W XI w. ?w. Piotr Damiani († 1072) wymienia? 12 sakrament?w. Opr?cz znanych nam siedmiu uznawano np.: namaszczenie na kr?la, dedykacj? ko?cio?a, konsekracj? dziewic, po?wi?cenie zakonnic i obmycie n?g w Wielki Czwartek. Inni dodawali jeszcze ja?mu?n?. Hugo od ?w. Wiktora (1096-1141), kt?ry uwa?a? augusty?sk? definicj? sakramentu za zbyt szerok?, zaproponowa? zaw??enie jej znaczenia i do sakrament?w zaliczy? opr?cz uznawanych obecnie r?wnie? wcielenie Chrystusa, Ko?ci??, wod? ?wi?con?, ?wi?te rany, znak krzy?a i ?luby.
W XII i XIII w. podr?czniki teologiczne, zwane sumami teologicznymi, zacz??y podawa? systematyczne definicje sakrament?w, kt?rych g??wny sens wyrazi?o s?ynne zdanie Tomasza z Akwinu:
Nie ka?dy znak rzeczy ?wi?tej jest sakramentem (...), s? nim jedynie te [znaki], kt?re oznaczaj? doskonalenie ludzkiej ?wi?to?ci.
Tomasz te? poda? dwa g??wne rodzaje motyw?w wyr??nienia siedmiu sakrament?w Ko?cio?a: ze wzgl?du na ?ask? jak? przynosz? dla kultu Bo?ego oraz ze wzgl?du na rodzaj ?aski, kt?r? przynosz? by leczy? to co zniszczy? grzech. St?d ma??e?stwo np. uzna? za sakrament lecz?cy po??dliwo?? (concupiscentia) oraz przeciwdzia?aj?cy skutkom ?mierci, b?d?cej konsekwencj? grzechu i powoduj?cej zmniejszanie si? liczby wierz?cych. Odt?d zastosowanie s?owa sakrament zaw??ono do siedmiu sakrament?w.
W magisterialnych orzeczeniach Ko?cio?a liczba siedmiu sakrament?w pojawia si? w 1208 w wyznaniu wiary skierowanym przeciw b??dom Waldens?w, gdzie wymienia si? je wszystkie. Wymieniono je tak?e na Soborze Lio?skim II (1274) (w Wyznaniu wiary Micha?a Paleologa), a nast?pnie Florenckim (1439). Sobory te stwierdzi?y, ?e jest siedem sakrament?w i wyliczy?y je. Sob?r trydencki stwierdzi? za? zdecydowanie, ?e jest ich „ani wi?cej, ani mniej jak siedem”. Takie jest wi?c stanowisko teologii i wiary katolickiej.
Podzia? sakrament?w

• Sakramenty, kt?re mo?na przyj?? raz w ?yciu, czyli niepowtarzalne (chrzest, bierzmowanie, ?wi?cenia (potocznie kap?a?stwo) i takie, kt?re mo?na przyj?? wiele razy, czyli powtarzalne (Eucharystia, pokuta, namaszczenie chorych i warunkowo ma??e?stwo, ma??e?stwo po raz kolejny mo?e zawrze? jedynie wdowiec lub wdowa).
• Sakramenty, kt?re mo?na przyj?? tylko w stanie ?aski u?wi?caj?cej – tzw. sakramenty ?ywych (bierzmowanie, Eucharystia, namaszczenie chorych, ?wi?cenia, ma??e?stwo) i takie, kt?re przyjmuje si? dla zg?adzenia grzech?w (chrzest, pokuta). Przewidziany jest jednak wyj?tek co do Komunii i namaszczenia chorych. Je?li chory nie mo?e wyzna? grzech?w przed udzieleniem mu sakramentu namaszczenia, to ten sakrament w?asn? moc? odpuszcza grzechy, je?li chory chce ich przebaczenia. Komuni? za? mo?na przyj?? w stanie grzechu ci??kiego w przypadku niemo?no?ci przyst?pienia do spowiedzi i bardzo wa?nej przyczyny przyj?cia Naj?wi?tszego Sakramentu.
• Sakramenty wtajemniczenia chrze?cija?skiego (chrzest, bierzmowanie, Eucharystia), sakramenty uzdrowienia (pokuta, namaszczenie chorych), sakramenty w s?u?bie komunii i pos?ania wiernych (?wi?cenia, ma??e?stwo)

Skuteczno?? i znaczenie sakrament?w
W teologii katolickiej skuteczno?? sakrament?w nale?y do dziedziny misterium. Je?eli zosta?y udzielone zgodnie z rytua?em przez upowa?nion? osob?, sakramenty s? wa?ne ex opere operato (same w sobie, same przez si?), czyli niezale?nie od sprawiedliwo?ci udzielaj?cego (szafarza) i przyjmuj?cego sakrament. Chrzest i bierzmowanie nale?? do sakrament?w inicjacji chrze?cija?skiej. S? przyjmowane tylko raz i wi??? si? na og?? z narodzinami i wej?ciem w okres dojrza?o?ci. Eucharystia – najwa?niejszy sakrament – jest znakiem po?ywienia i wsp?lnoty; pokuta – misterium przebaczania grzech?w, a namaszczenie chorych – misterium pomocy w chorobie. Kap?a?stwo upowa?nia chrze?cijanina do wype?niania urz?du kap?a?skiego, a ma??e?stwo upowa?nia dwoje ludzi do za?o?enia chrze?cija?skiego zwi?zku ma??e?skiego. Skutki sakrament?w zale?? jednak tak?e od dyspozycji tego, kto je przyjmuje (ex opere operantis - na podstawie tego, czego dokona? dzia?aj?cy)

Ko?ci?? jako sakrament
Coraz cz??ciej spotyka si? opinie teolog?w, ?e nale?y Ko?ci?? rozumie? jako ?smy sakrament - Sakrament Zbawienia.
Zgodnie z fundamentami i dogmatami wiary posiada pe?nie ?rodk?w zbawienia. Pozosta?e sakramenty w spos?b doskona?y realizuj? si? w Ko?ciele. Osobna i skomplikowana kwestia jest rozumienie Ko?cio?a jako takiego.

____________________________________________________
?r?d?o: http://parafia.centrumopatrznosci.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=122&Itemid=28